Tom Bevers

Unizo Essen stelde daarstraks het memorandum voor waarmee de lokale ondernemers het beleid van de gemeente in de volgende bestuursperiode willen beïnvloeden. Een heel goed initiatief : het is belangrijk dat de politieke partijen zoveel mogelijk input krijgen, zodat ze op een doordachte manier keuzes kunnen maken bij het opstellen van het verkiezingsprogramma.

Bovendien valt er over het ondernemingsklimaat in onze gemeente wel wat te zeggen. Wat daarbij voor mij vooropstaat is dat we Essen opnieuw winkelvriendelijk moeten maken. Met name in de centrale as Nieuwstraat-Stationsstraat verdwijnen de winkels ende horeca om plaats te maken voor appartementen. Of ze worden vervangen door het soort bedrijven die een geleidelijke teruggang aankondigen. Ik heb niets tegen nachtwinkels, tweedehandszaken, pittabars… Maar als er te veel zijn, dan is dat een teken van achteruitgang. En die valt nog moeilijk te ontkennen in Essen-Centrum.

Daarom moet de inrichting van het gebied van Heuvelplein tot aan het station grondig worden herdacht. Zodat de horeca er volop kan bloeien, ook als de zon schijnt en iedereen liefst op een terras zou zitten. Zodat het er aangenaam wandelen en fietsen is. Zodat er parkeerplaats is, maar ook zodat mensen het de moeite vinden om wat verder weg te parkeren om toch naar hun favoriete winkel te stappen. Omdat dat geen verloren tijd is, maar een prettige ervaring. Waar het leuk winkelen is, zijn mensen bereid daar wat inspanning voor te doen. In Essen niet.

Dit verhaal geldt in de eerste plaats in Essen-Centrum, maar varianten ervan gelden voor andere plekken in onze gemeente.

Unizo brengt veel goede ideeën aan. Wij gaan daarmee aan de slag, zoals we ook andere inbreng verwelkomen. Maar we rekenen er vooral op dat Unizo in de volgende zes jaar een partner wordt om Essen aantrekkelijker en sociaal-economisch gezonder te maken. Want op dat vlak is er nog heel wat werk… aan de winkel.

Het aantal mandaten dat de gemeenten invullen in de energie-intercommunales wordt verminderd, meldden de ministers Van Den Bossche en Bourgeois deze week trots. Een stap vooruit. Of toch niet, want het echte debat wordt uit de weg gegaan.

De energie-intercommunales zijn een erfenis uit het verleden, toen de gemeenten zich verenigden om samen de elektriciteits- en gasvoorziening, waarop ze een monopolie hadden, te verzekeren. Vandaag, in de 21e eeuw, maakt het de gemeenten tot spelers in een geliberaliseerde, cruciale, economische sector. Die netjes is opgesplitst tussen producenten en leveranciers van energie, en netbeheerders. De historische intercommunales zijn ook gesplitst. De gemeenten zitten nog rechtstreeks in de intercommunales die het netbeheer uitoefenen, want dat is een overheidsmonopolie : er is maar één elektriciteitsnet in elke straat, gelukkig maar.

Daarnaast hebben ze via allerlei ondoorzichtige constructies, de financieringsintercommunales, ook nog belangen in de producenten en de leveranciers van elektriciteit. Die op hun beurt verbonden zijn met de netbeheerders. Heel kort samengevat : de Electrabels van deze wereld en de gemeenten zitten met handen en voeten aan elkaar vast.

De Vlaamse regering pakt nu uit met een vermindering van het aantal mandaten bij de netbeheerders. Logisch : in de praktijk zijn er twee conglomeraten die de energienetten beheren : Infrax en Eandis. In Essen zijn beide actief : Infrax doet de elektriciteit, Eandis zorgt voor gas. Toch bestaan die twee groepen uit allerlei deelintercommunales, met raden van bestuur met leden die door de gemeenteraad worden aangeduid. Meestal gaat het om schepenen. Die verdienen daar een centje mee bij. Maar de meesten hebben niet de bagage om mee de strategie van een energiebedrijf te bepalen. Sommige wel, natuurlijk, maar ik vermoed dat het over een kleine minderheid gaat.

Bovendien zitten ze in een gelaagde structuur waar ze sowieso maar weinig vat op hebben. In de tweede fase loopt het nog sterker mis : de gemeenteraadsleden die zouden moeten controleren wat hun vertegenwoordigers namens hun kiezers uitsteken in die intercommunales hebben daar noch de tijd, noch de middelen voor.

Dat zorgt voor een gigantisch democratisch deficit. De hele constructie blijft draaien dankzij de vergoedingen voor de mandatarissen, maar ook en vooral dankzij de dividenden die de gemeenten ontvangen. Het wordt zelden hardop gezegd, maar die zijn er mee verantwoordelijk voor dat de elektriciteitsprijzen in dit land te hoog zijn. Eigenlijk gaat het om een gemeentelijke belasting op elektriciteitsverbruik. Maar dan één die voor de kiezer onzichtbaar is, en dus niet aan de bestuurders wordt aangerekend. Iedereen tevreden, ook al gaat het om een zeer asociale belasting : mensen met een laag inkomen verbruiken in verhouding meer energie, en betalen dus extra veel aan deze belasting.

Natuurlijk heeft de overheid een rol te spelen in de energievoorziening. Netbeheer is een monopolietaak. Maar uiteraard zou het veel logischer zijn dat de Vlaamse overheid dit op zich neemt. En de gemeenten er helemaal uit weghaalt – en zo mij alvast verlost van de fictie dat ik het beleid moet controleren van Infrax en Eandis, van Luminus en uiteindelijk van Electrabel, dat de Essense vertegenwoordigers in IVEG, IVEKA, FINEG, IKA, … namens mijn kiezers goedkeuren. Want nogmaals, ik kan dat nauwelijks of niet. En ik maak me sterk dat de meeste mede-raadsleden zich zelfs nog nooit de vraag hebben gesteld of ze dit kunnen.

De elektriciteitsprijzen kunnen dan omlaag, de belastingen moeten wellicht omhoog. Dat moet dan maar. En het inkomensverlies voor de mandatarissen wordt wat mij betreft best gecompenseerd door de wedden van burgemeesters en schepenenen realistisch te linken aan de tijd die nodig is om die mandaten op een degelijke manier in te vullen – uiteraard op voorwaarde dat ze dat ook doen.

Goed bezig, Freya en Geert. Waarvoor dank. Maar bijt alstublieft dóór en verlos ons van onze energiebelangen.

Ik had hier al een antwoord aangekondigd op de aantijging dat wij verantwoordelijk zouden zijn voor de oplopende kostprijs van de sporthal. Of toch voor 100.000 EUR daarvan. We hebben ons verhaal hier uitgeschreven.

Natuurlijk is het veel gemakkelijker om iets te beweren dan om het te weerleggen. Valse beschuldigingen uiten kost veel minder tijd en moeite dan erop antwoorden. Maar ik ken de CD&V’ers die hun persberichten ondertekenen, zoals Brigitte en Dirk, als integere mensen wiens stijl het niet is om mensen met leugens en halve waarheden zwart te maken. Gelukkig maar, want lokale politiek is nu ook weer niet zo belangrijk dat het de moeite is om er jezelf niet meer voor in de spiegel te kunnen kijken.

De commissies in de vrije tijdssector volgen elkaar snel op. Deze week stond de sport op het programma. Met de nieuwe sporthal en alles eromheen als vanzelfsprekende enige aandachtspunt. Tegen begin april zal de nieuwe hal operationeel zijn, en dat is goed nieuws. De infrastructuur zal ook in orde zijn, daar vertrouw ik wel op. Al vallen kinderziektes nooit uit te sluiten, en zullen we als het moet natuurlijk meewerken aan het oplossen daarvan.

Ook de uitbating lijkt wel in orde te komen – wellicht niet helemaal de jure, maar dan toch de facto. De uitbater verdient ook het vertrouwen van het bestuur om te kunnen starten. Toch blijf ik ervan overtuigd dat er structureel een verkeerde keuze gemaakt is door de uitbating van de hele hal, en niet alleen de cafetaria, uit te besteden. Daardoor zal bijvoorbeeld de kleine polyvalente zaal wellicht niet beschikbaar zijn voor de verenigingen die ze het hardst nodig hebben. En ook voor de rest van de infrastructuur zie ik op termijn tegenspraken ontstaan tussen de belangen van de uitbater en die van de sporters.

Financieel is de constructie bovendien noch voor de gemeente, noch voor de uitbater echt een goede zaak. Dat het AGB tussenpersoon is, en dat de tennisvelden in een aparte concessie zitten maakt het bovendien allemaal weinig transparant. Maar ik hoop dat ik ongelijk krijg, en dat alles vlot verloopt én binnen de vooropgestelde budgetten blijft. Dan wil ik binnen een paar jaar gerust toegeven dat ik ongelijk had. Hopelijk blijft iedereen even… sportief.

Een politieke verhuis gaat meestal in de richting van de grote stad : Annemie Turtelboom die naar Antwerpen verhuist, of Siegfried Bracke die opnieuw in Gent ging wonen. Ons kleine Essen blijkt echter belangrijker op de politieke kaart dan we dachten : Helmut Jaspers komt terug naar hier.

Of burgemeester van Kapellen Dirk Van Mechelen (Open Vld) een glaasje champagne heeft gedronken weet ik niet, maar hij is wel van een lastpost in zijn gemeenteraad verlost. Voor Essen is het een goede zaak dat hij terugkomt, tenminste als zijn ambitie is om ook hier terug een mandaat op te nemen. Dat is natuurlijk nog niet zeker, en het zou jammer zijn als hij alleen als “verkiezingsstunt” terug naar zijn geboortegemeente komt. Hij zou immers een aanwinst zijn voor de gemeenteraad, zoals hij dat in het verleden was – en in Kapellen, tot deze week. Al beseft hij wellicht beter dan wie ook dat tien jaar afwezigheid lang is en dat de Essense politiek niet heeft stilgestaan. De vragen van vandaag zijn niet meer dezelfde als die van toen, en zijn sp.a heeft in de meerderheid vooral de laatste jaren veel van de strijdpunten van toen ingeslikt, of toch een tijdje in de kast gestopt. Een erfenis die ook Helmut niet kan uitwissen.

Maar dat beseft hij wellicht beter dan wie ook. Ik ken hem als een verstandig politicus, met een visie, die zichzelf ook kan relativeren als het moet – en die weet dat je in de politiek alleen niets bereikt maar binnen en buiten de eigen partij bondgenoten nodig hebt. Iemand wiens stijl van politiek bedrijven bovendien erg dicht aansluit bij de manier waarop wij dat met N-VA/PLE doen. Daarom past hier een welgemeend “welkom terug”.

Joachim Gauck wordt de nieuwe Duitse president, nadat Christian Wulff wegens gerechtelijke problemen aftrad. Het ambt van bondspresident is in Duitsland vooral symbolisch en ceremonieel, de echte macht ligt bij de Bondskanselier. Bij Angela Merkel dus.

Merkel is op dit moment ongetwijfeld de machtigste persoon in Europa, en wellicht de machtigste vrouw in de wereld. Toch leed ze gisteren een nederlaag. ’s Morgens kondigde haar partij, de CDU, nog aan dat ze Gauck niet als president wilden. ’s Avonds werd diezelfde Gauck door haar gebeld, met de vraag of hij toch naar Schloss Bellevue wil verhuizen. Gauck zei ja.

Een kleine terugblik maakt duidelijk waarom dit een knieval van Merkel is : in 2012 was Gauck ook al kandidaat voor het presidentschap, namens de oppositiepartijen SPD en Die Grünen. Hij haalde het toen niet : Wulff kreeg de stemmen van de meerderheidspartijen CDU/CSU en FDP. Dat ze dezelfde man nu mee als president voordraagt, is dus op zijn minst een opmerkelijke koerswijziging van Merkel.

SPD en Grünen hadden al snel duidelijk gemaakt dat ze Gauck opnieuw wilden voordragen. En toen kwam de FDP aan zet, de kleine liberale coalitiepartner van Merkel. Die kondigde aan dat ze eveneens voor Gauck koos. En de liberalen hielden het been stijf, al probeerde CDU hen van allerlei andere (ook interessante) kandidaten te overtuigen. Zonder succes, want de FDP besefte dat ze niet terug kon, én dat Merkel hoe dan ook met de rug tegen de muur stond. Bovendien is Gauck politiek niet zo eenvoudig te situeren, maar als er toch een etiket op moet dan is dat wellicht “liberaal”.

Interessant verhaal in Duitsland, dat met Gauck en Merkel zowel een president als een kanselier uit het voormalige Oost-Duitsland zal hebben, die beiden politiek actief werden in de nadagen van het DDR-regime.

Maar ook een nuttige politieke les voor alle kleinere partijen in coalities : wie de oppositie als hefboom gebruikt kan zelfs de Iron Lady van deze eeuw in beweging brengen. Dat bijvoorbeeld Open Vld in de federale regering, N-VA in de Vlaamse regering en sp.a in het Essense schepencollege het in hun oren knopen. Zodat ze ná hun bestuursdeelname niet met dezelfde programmapunten als voordien naar de kiezer moeten, waarvoor nochtans heel die tijd een meerderheid van de verkozenen kon worden gevonden.

Wie het slim speelt kan zowel de coalitie overeind houden als de eigen ideeën realiseren. Even doorbijten kan volstaan.