Tom Bevers

Met een “gezamenlijke commissie” vorige week, en vervolgens twee gemeenteraden deze week, werd het meerjarenplan voor 2026-2031 afgeklopt. Het werd een goed debat, volgens hetzelfde stramien van zes en twaalf jaar geleden. De hele discussie verliep constructief en hoffelijk, en focuste grotendeels op de inhoud. Dat was de verdienste van het schepencollege, dat een goed uitgewerkt en onderbouwd plan voorstelde en ook bereid bleek om dat degelijk toe te lichten, maar uiteraard ook van de raadsleden. En zoals dat dan gaat is het daarbij vooral de oppositie die de toon zet. Cd&v haalde duidelijk enige inspiratie bij ons voor de gekozen werkwijze, en die bleek zowel geschikt om het plan op een aantal vlakken nog bij te sturen, om zaken die onderbelicht waren gebleven onder de aandacht te brengen als om verschillen aan te geven. Bij dat laatste gingen ze -wellicht bewust- niet tot het bot. Er werd enkele keren, langs twee kanten, gezegd dat we van mening verschillen en dat dat ook goed is, maar het werd geen politiek steekspel. Hoewel daar, wellicht ook aan twee kanten, wel munitie voor was. Ik speelde deze keer in de verdediging, maar heb de botte bijl niet moeten bovenhalen, aangezien ook Steff Nouws de zijne had thuisgelaten (ik had ze wel bij, je moet altijd voorbereid zijn). Steff haalde zo volgens mij het maximum uit een, toegegeven, niet eenvoudige positie, als de “eeuwige” bestuurspartij die in de oppositie belandde. Goed werk, ook van zijn fractiegenoten – dat mag gezegd worden.

Vlaams Belang kwam met een andere innovatie, en liet ChatGPT het werk doen – of Ronnie de Robot, zoals ik hun nieuwe collega in de raad heb genoemd. Het leidde zowel bij de ingediende vragen als tijdens de raad zelf tot quasi-wartaal, maar het geeft wel aan dat artificiële intelligentie een factor wordt om rekening mee te houden, ook in de gemeentepolitiek. Ik weet weliswaar niet echt wat ik daarvan moet denken, maar dat doet er eigenlijk niet zoveel toe – wegdenken kan nu eenmaal niet.

Natuurlijk leverden ook de meerderheidspartijen, het schepencollege en raadsvoorzitter Dirk, die vlotjes de weg wees door de amendementen, belastingen en retributies heen, uitstekend werk. En de administratie die voor een goede voorbereiding had gezorgd, en voor antwoorden op de talrijke vragen. Het resultaat is het eerste Essense meerjarenplan dat geen tegenstemmen kreeg, en een werkstuk waarop ik mee trots ben. Het vormt een uitstekende basis om de komende jaren mee aan de slag te gaan. Voor mij is dit het plan dat moet toelaten om Essen ook in de toekomst te besturen als moderne, zelfstandige gemeente, met een uitstekende dienstverlening en waar het goed is om te wonen. Dat is een heel ambitieuze doelstelling, maar dat ben ik alvast aan mijn kiezers verplicht, vind ik.

De dubbele raad betekende ook het afscheid van Jokke Hennekam, die na net geen kwarteeuw de raad verlaat. Ze deed dat door op onnavolgbare wijze een concreet verhaal boven te halen (iemand die plots moet betalen voor een aansluiting op de riolering), waarmee ze blijkbaar op een raadsbesluit uit 1973 was gestoten. In haar afscheidswoord richtte ze zich tot alle fracties. Bij ons constateerde ze een grote wens om veel zaken te veranderen, maar ze verwittigde ons dat de administratieve molen soms erg traag draait, en ze bracht de zeer bekende versregel van Willem Elsschot in herinnering “(Want) tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren (…)”. Ze gaf ons vervolgens de raad tóch door te zetten, en die ga ik alleszins ter harte nemen.

Na Elsschot een eigen gedicht (of toch een reeks van min of meer rijmende verzen) brengen is natuurlijk een beetje pretentieus, maar Steff en ik waagden ons er allebei aan – in mijn geval lichtjes plagiërend op een eerder gedicht dat ik al eens voor Jokke had geschreven). Daarmee ga ik dit stuk over de dubbele gemeenteraad ook afsluiten – de inhoud houd ik voor de Nieuwsflits.

Foto : Fotografils / ChatGPT

Ik heb de vorige gemeenteraad gemist – ik moest namelijk in Bratislava een vergadering voorzitten, zoals uit het voorgaande bericht blijkt. Ik heb de vergadering evenwel niet alleen mee voorbereid, maar vanzelfsprekend achteraf ook nagekeken en nagelezen wat er gezegd werd. Daarbij viel de vraag van het Vlaams Belang over “Park Spoor Essen” op, ook al omdat die de volgende dagen nog uitgebreid op de sociale media aan bod kwam. Het VB vroeg hoeveel geld er werd uitgegeven aan de studie over de bestemming van het stuk grond ten noorden van de voormalige goederenloods in Hemelrijk (Robotland) en wat er met de plannen uit de studie ging gebeuren. Het antwoord was dat er ongeveer 285.000 EUR werd uitgegeven, en dat er voorlopig niets mee gaat gebeuren : de plannen uit de studie vallen te duur uit, en de inzichten zijn veranderd. Natuurlijk gaat de studie nog wel als inspiratiebron worden gebruikt.

Het VB schreeuwde vervolgens moord en brand over het “weggegooid geld”. Mijns inziens geheel onterecht. Toegegeven, ik heb er even over moeten nadenken. 285.000 EUR is ook wel echt veel geld voor een studie, dat had wellicht goedkoper gekund. Toch ben ik tot het besluit gekomen dat twee dingen tegelijk waar kunnen zijn : het vorige bestuur (cd&v en Vooruit) deed er goed aan om een studie te laten maken over dit stukje Essen. En het huidige bestuur (N-VA/PLE en Vooruit) doet er goed aan om de resultaten daarvan voorlopig “on hold” te zetten.

We kunnen het er wellicht over eens zijn dat grondig nadenken en studies maken vooraleer een belangrijke beslissing te nemen verstandig is. Dat geldt ongetwijfeld ook over legislaturen heen : in een democratie hoor je ook beslissingen voor te bereiden die je zelf net meer zal kunnen nemen. Alleen een would-be dictator zou kunnen uitgaan van “après nous le déluge”. Natuurlijk kan je discussiëren over de parameters, de prioriteiten (wat wel en wat niet bestuderen) en nog veel meer. Maar ook in dat kader lijkt het me dat een studie over dit terrein een nuttig instrument is voor een gemeentebestuur.

Dat het huidige bestuur vervolgens voorlopig niets doet met de resultaten, is uiteraard in de eerste plaats niet de verantwoordelijkheid van cd&v. Die partij moet zich hoogstens verantwoorden voor de prijs en de voorwaarden van de studie. Pas als ze ook de onverkorte uitvoering ervan zouden vragen, moeten ze natuurlijk vertellen waar ze het geld daarvoor vandaan zouden halen, want de uitvoering wordt op 5 tot 6 miljoen geschat. De huidige bestuursploeg moet zich dan weer niet verantwoorden voor de studie en de kostprijs daarvan. En het moet al zeker niet in de “sunk cost fallacy” trappen : het is niet omdat een studie veel geld heeft gekost, dat je de resultaten ervan moet uitvoeren (vergelijk het met de persoon die elke week voor 100 EUR op de Lotto speelt, en daarmee niet kan stoppen “omdat hij al zoveel heeft geïnvesteerd” – dat klinkt maar is niet redelijk). Dat geldt voor N-VA/PLE, maar even goed voor Vooruit : die partij wist toen ze de studie mee opzette niet wat het resultaat ervan ging zijn, en hoe nadien de politieke en financiële situatie ging evolueren. Dat betekent dat geen enkele van de drie partijen, cd&v, N-VA/PLE en Vooruit onverantwoordelijk heeft gehandeld. Als het VB ze natuurlijk allemaal als één pot nat beschouwt en doet alsof het over één college gaat dat een glazen bol had moeten hebben, dan bewijst dat vooral dat die partij niet in staat noch bereid is om verantwoordelijkheid te nemen. Quod erat demonstrandum. Want wat zou het VB nu doen als zij aan de macht waren gekomen ? De studie “ontmaken” of de prijs van de plannen negeren ?

Dat alles neemt natuurlijk niet weg dat het om een perceel gaat dat veel kansen biedt en dat mee beeldbepalend is voor Essen. De achterkant van het station is de mooiste kant, en komt van daaruit het best tot zijn recht. Terecht heeft het schepencollege dan ook aangegeven dat er verder wordt nagedacht hoe er (betaalbaar) iets mee kan worden gedaan, en uiteraard zal de gemaakte studie daarvoor mee als een uitgangspunt dienen.

Een jaar geleden wonnen we met N-VA/PLE de Essense gemeenteraadsverkiezingen. Zoals Geert had voorzien moest het veroveren van een 11de zetel volstaan om onmisbaar te worden, en zo viel het ook uit. In de dagen na de verkiezingen sloten we een coalitie met Vooruit, die later leidde tot een stevig bestuursakkoord. En we gingen aan de slag.

Politiek is een ploegsport, je bereikt er alleen iets samen met anderen. We werkten dus een opstelling uit, en spurtten begin december het veld op. Dat bleek er slechter bij te liggen dan we hadden verwacht; structureel was het onderhoud ervan sterker verwaarloosd dan we vanuit de tribune konden zien. Desalniettemin zijn we er na een jaar in geslaagd om een verschil te maken.

In een ploeg heb je iedereen nodig, maar ik ga toch één uitblinker vermelden.  Ik ben het voorbije jaar een fan geworden van het hele schepencollege, maar de burgemeester is echt wel een uitstekende spits. Hard werkend, betrokken bij wat er in de gemeente leeft, met een visie en veel daadkracht. Wie een softie had verwacht kreeg een burgemeester die hard durft ingrijpen als het nodig is, die durft zeggen waar het op staat en doorbijt. Met een heel warm hart voor de Essenaren. En altijd met de glimlach.

Op de openingszitting van de gemeenteraad heb ik gezegd dat “Burgemeester Geert” al meteen vertrouwd in de oren klonk. Na een jaar blijkt dat ik daar zeker geen ongelijk in heb gekregen. Ongetwijfeld net als Dirk denk ik nog wel eens terug aan het gesprek waarin we hem -met moeite- overtuigden om politiek actief te worden. Het maakt me een beetje trots. En het is natuurlijk leuk om in een ploeg te staan met een sterke kapitein, die zelf een goede spits is maar ook anderen laat scoren.

Veiligheid was een belangrijk thema op de gemeenteraad gisteren. Terecht, want in de voorbije weken en maanden bleek dat met name als gevolg van een drugproblematiek die vooral in onze Nederlandse buurgemeenten de kop opsteekt ook in Essen zowel de veiligheid als het veiligheidsgevoel afnamen. Dat onderscheid toont al een eerste uitdaging voor de discussie en voor het beleid aan : het gaat zowel om een objectief als om een subjectief gegeven. Met het woord “veiligheid” kunnen we veel bedoelen, maar in dit kader en binnen de politiek lijkt het me het meest zinvol om het te definiëren als de kans op een gebeurtenis in het publieke domein die je leven ernstig verstoort : een verkeersongeval, een inbraak, fysiek of ernstig verbaal geweld… En het veiligheidsgevoel is dan de subjectieve inschatting van die kans. In dat soort inschatting zijn we als mensheid overigens niet zo goed : vliegangst is veel meer verspreid dan autoangst, ondanks de statistieken. En we maken ook allemaal een andere inschatting. Dat bekent evenwel niet dat het gevoel nergens op gebaseerd is – dat is een denkfout die ook wel eens wordt gemaakt. Vliegtuigmaatschappijen doen er gelukkig en terecht alles aan om alle mogelijke ongelukken te vermijden.

Het andere probleem is dat je als overheid nooit het hele probleem in de hand hebt. Voor een stuk omdat je de objectieve en subjectieve factoren nooit allemaal op één lijn kan krijgen : in een politiestaat met tot de tanden gewapende agenten op elke straathoek voel ik me ook niet veilig. Voor een deel omdat de inschattingen verschillen, en dus de mate waarin mensen vinden dat andere belangrijke zaken aan veiligheid mogen worden opgeofferd – denk aan de discussie over de investeringen in defensie die nu in heel Europa plaatsvindt : mogen die al dan niet ten koste gaan van pakweg hogere pensioenen ? Deels ook omdat er eenvoudige oplossing lijken te bestaan – waar onverantwoordelijke extremisten al eens op inspelen : sommigen verwachten dat alle criminaliteit zal verdwijnen in de al genoemde politiestaat, anderen dat alle oorzaken van criminaliteit weggewerkt kunnen worden in een zeer egalitaire verzorgingsstaat.

Als gemeentebestuur heb je bovendien het bijkomende nadeel dat je niet alles in de hand hebt. Je bent afhankelijk van de politie (daar heb je nog iets aan te zeggen), maar ook van het justitieapparaat, van het bredere beleid op het vlak van bijvoorbeeld drugs, van het (mentale) gezondheidsbeleid, van zoveel factoren. Je kan, en moet, daar als gemeentebestuur eerlijk over communiceren, maar de burger verwacht van het meest nabije bestuur wel oplossingen. Niet onlogisch.

Dat maakt het hele veiligheidsdebat in een gemeenteraad ook moeilijk, tenzij je alles op één hoop veegt en je beperkt tot “zie je wel” roepen. Dat gebeurde gelukkig niet. We deden wel even aan partijpolitiek : Robin haalde terecht aan dat de cd&v-bestuurders in de vorige legislaturen niet echt voldoende prioriteit hadden gegeven aan veiligheid. Brigitte antwoordde terecht dat de problematiek zich nu een stuk scherper aftekent dan voordien. Dat geldt met name voor de drugsproblematiek : de flakkahandel tussen Antwerpen en Roosendaal speelt zich voor een stuk in onze gemeente af, en brengt ook hier een verslavings- en overlastproblematiek mee die zich niet zo eenvoudig naar elders laat verplaatsen.

In de discussie werden heel wat verschillende factoren aangehaald, en Geert wil terecht tot een coherent plan komen. Ondertussen probeert vooral de politie een aantal “quick wins” te realiseren. Er gaat an beide kanten nog heel wat doorzettingsvermogen nodig zijn. Daarbij gaat er hard moeten worden ingezet op samenwerking, ook tussen overheden, diensten, instanties… die dat niet gewoon zijn. En er gaan politieke taboes moeten sneuvelen. Aan de ene kant van het politieke spectrum gaat het absoluut nodig zijn om meer repressieve maatregelen, controles, camera’s… te aanvaarden dan spontaan misschien het geval zou zijn. Aan de andere kant gaan er meer maatregelen om mensen kansen te geven, alternatieven te bieden, te proberen terug op het juiste spoort te krijgen… geaccepteerd moeten worden dan rechtvaardig zou kunnen lijken. Alleen met zo’n én/én gaan we verder geraken en zowel de onveiligheid als het gevoel kunnen terugdringen – in het besef dat we hoe dan ook niet alles kunnen doen. Hopelijk was deze gemeenteraad vooral een eerste stap op dat kronkelige pad in de juiste richting.

Ik heb nog eens een voorstel ingediend in de gemeenteraad. Toegegeven, dat heeft wat langer geduurd dan in de vorige legislaturen. Maar kijk, het is wel goedgekeurd geraakt. Ook wel omdat ik drie mede-indieners had uit de drie grootste fracties. Dat helpt.

Met Jan en Steve Suykerbuyk en Jokke Hennekam stelden we voor om een prijs in te voeren voor Essense studenten die hun thesis, eindwerk (doctoraat voor mijn part) aan onze gemeente wijden. Aan de geschiedenis, bijvoorbeeld, maar het mag ook over de grondlagen of de sociale lagen gaan. Als het maar over Essen gaat: de wiskundige die erin slaagt om een stelling te bewijzen die énkel in Essen geldt, is wellicht zeker van de prijs .

Elk jaar belonen we het beste werk, of de twee beste werken. We proberen het zo eenvoudig mogelijk te houden. En we noemen de prijs naar een “Grote Essenaar” – dr. Jef Goossenaerts, wellicht vooral bekend als (moeilijk te spellen) straatnaam, die weliswaar afkomstig was uit Achterbroek maar in onze gemeente een belangrijke rol heeft gespeeld. Zo gaf hij de naam “De Spycker” aan het tijdschrift van de Essense Heemkundige Kring. Maar eigenlijk -of alleszins voor mij- nog belangrijker : hij behoorde tot de oprichters van studentenbond Heidebloempje, vandaag KSA Heidebloempje Essen.

Het reglement gaat nog wat verder verfijnd worden, maar de prijs komt er. Wie als student nog naar een thema voor een thesis zoekt, kan dus al eens overwegen om deze aan Essen te wijden…

Foto : Essen in Beeld – Processie Sint-Antonius Essen-Statie. Foto uit nalatenschap Rogier Goosen. – Studiemateriaal voor een (kerk)historicus – of in de mode-academie ?