Als die Nazis die Kommunisten holten,
habe ich geschwiegen; ich war ja kein Kommunist.
Als sie die Gewerkschafter holten, habe ich geschwiegen;
ich war ja kein Gewerkschafter.
Als sie die Sozialdemokraten einsperrten, habe ich geschwiegen;
ich war ja kein Sozialdemokrat.
Als sie die Juden einsperrten, habe ich geschwiegen;
ich war ja kein Jude.
Als sie mich holten, gab es keinen mehr, der protestieren konnte.
Martin Niemöller, 1946
Is de lijn dan toch getrokken ? Daar lijkt het wel op. Eén jaar na de tweede eedaflegging van Donald Trump als Amerikaans president ziet het er inderdaad naar uit dat de traditionele bondgenoten van de VS, de andere NAVO-landen op kop, genoeg hebben van zijn woorden en daden. De onbegrijpelijke wens om Groenland aan het grondgebied van de VS toe te voegen, ondanks verdragen die niet alleen de Deense soevereiniteit erkennen maar ook zoveel Amerikaanse troepen toelaten als Trump maar zou wensen, leidde ertoe dat een aantal Europese landen soldaten naar Groenlands stuurden. De Canadese premier ging een stap verder, en gaf aan dat indien nodig het Canadese leger Groenland zou verdedigen. Tegen de VS. Vervolgens kondigde Trump, in weerwil van een nog maar pas afgesloten handelsverdrag, extra importheffingen aan tegen de Europese landen die troepen hadden gestuurd – gek genoeg niet tegen ons land : kennelijk was één soldaat niet voldoende. Nu, niet dat dat veel uitmaakt, want de EU is nu eenmaal een eenheidsmarkt, zodat tarieven tegen één land automatisch tarieven tegen de hele Unie zijn.
En toen knakte er iets. Neen, niet elke Europese leider zei hetzelfde. Neen, er werd niet meteen iets ingrijpends beslist. Toch werd duidelijk dat de maat vol was. Dat de Deense premier aankondigde dat de NAVO een militaire actie tegen haar land niet zou overleven, werd niet tegengesproken in de rest van Europa. De aangekondigde handelstarieven leidden ertoe dat er voor het eerst echt werd overwogen om de zogenaamde “handelsbazooka”, het Anti-Coercion Instrument, boven te halen. Op het jaarlijkse World Economic Forum in Davos, of all places, katalyseerde de situatie vooreerst in een historische speech van de Canadese premier Mark Carney (voormalig hoofd van de centrale bank van zijn land, maar ook van die van het Verenigd Koninkrijk). Die maakte duidelijk dat er een tijdperk voorbij is. Ook onze premier De Wever sprak heldere taal in Davos : Europa is dan misschien wel gelukkig geweest als vazal van de VS, slaaf willen we niet worden.
In datzelfde Davos krabbelde Trump enigszins terug : hij gaf aan dat hij Groenland niet met militaire middelen wilde inpalmen, en trok ook de dreiging met handelstarieven weer in. Wellicht slaagde NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte erin om Trump andermaal ietwat bij te sturen. Maar het kwaad was al geschied. De oprichtingsvergadering van zijn “Board of Peace”, met daarin vooral dictators, en vervolgens zijn uitspraak dat in Afghanistan na 9/11 enkel de VS-troepen in de frontlijn hadden gevochten, onderlijnden opnieuw dat Trump Europa niet als bondgenoot ziet. De impact van die laatste uitspraak is in ons land kleiner, wegens een wat kleinere bijdrage in Afghanistan. Maar met name in het Verenigd Koninkrijk, dat er honderden soldaten verloor, leidde ze tot verbijstering in alle delen van de samenleving.
Het lijkt erop dat ook de EU er veel fermer de lessen uit heeft getrokken dat tevoren. Bovendien zijn er aanwijzingen dat in de VS politici beginnen inzien dat wat Trump doet en zegt aan deze kant van de Atlantische Oceaan niet enkel meer als de aberrante onzin van een eenling wordt aanzien, maar wel degelijk als het beleid van zijn land, waar ze willens nillens mee voor verantwoordelijk zijn. Daarnaast lijkt het er ook op dat zijn aanhangers in Europa begrepen hebben dat deze Trump hen niet gaat helpen om populairder te worden.
Er zit een zekere paradox in. Aan de ene kant lijkt Donald Trump zelf al langer hoe minder bij zijn zinnen te zijn, aan de andere kant wordt er in zijn naam steeds driester opgetreden. De “immigratiepolitie” ICE treedt met name in Minnessota steeds meer op als een soort privémilitie – het is heel moeilijk om daarbij niet aan de SA te denken. Daarnaast lijkt er steeds meer twijfel over te ontstaan of deze Trump en zijn MAGA-aanhang eigenlijk wel nog van plan is om democratische verkiezingen te organiseren in zijn land. Vooralsnog denk ik van wel, maar hij durft zelf wel eens twijfel zaaien. Alleszins lijkt het moment voor een impeachment gekomen, want nog eens drie jaar van dit wordt niet alleen erg zwaar om dragen, de schade wordt hoe dan ook elke dag minder omkeerbaar.
Deze week heeft iets veranderd. Hopelijk ten goede.
Naar goed gebruik opende de Essense Vooruitafdeling vorige week het seizoen van de nieuwsjaarsrecepties. Het was er zoals elk jaar best gezellig. En naar al even goed gebruik reikte de partij haar Sooi Noldus Solidariteitsprijs uit. Die ging naar Gert Beyers, die de eerst dagelijkse en nu wekelijkse actie voor Palestina aan het Essense gemeentehuis in gang zette. Een terechte beloning voor zijn doorzettingsvermogen om het lot van de Palestijnen in Gaza onder de aandacht te brengen. Ik was het lang niet met alles eens dat hij in zijn speech aanhaalde, maar de actie zelf was best inclusief door zonder verdere te eisen dat de genocide moest stoppen – een uiteraard zeer terechte eis.
Ik zou het zelf als gemeenteraadslid wat vreemd vinden om aan het gemeentehuis te staan met een spandoek of een vlag – ik kan binnen mijn mening uiten, en beperk me daar ook liever tot wat echt van gemeentelijk belang is, maar in virtuele navolging van Gert ga ik vandaag hier een vlag hijsen, met name de vlag met leeuw en zon in solidariteit met het Iraanse/Perzische volk dat vandaag het regime van de ayatollahs probeert omver te werpen.
Maar eigenlijk ging het over recepties ! Gisteren hielden we met N-VA/PLE onze eigen nieuwjaarsreceptie, in Businesscenter De Grens. Met vicepremier Jan Jambon (N-VA) als gast. Ik mocht het reeksje met speeches openen, voor de burgemeester en de minister. En dit is wat ik gezegd heb :
Beste aanwezigen,
Welkom. Ik ga beginnen met de beste wensen voor 2026, namens de mandatarissen en het bestuur van N-VA/PLE.
2025 sluiten we daarmee af. Het was een bewogen jaar. Internationaal moest Europa leren leven met een Amerikaanse president die ons niet als een bondgenoot ziet, maar als een lastige rivaal, een hinderpaal in het geopolitieke spel waar hij alleen de regels van bepaalt, zoals we in de eerste dagen van dit jaar opnieuw zagen. Een jaar ook waarin de oorlogen aan de Europese grenzen voortraasden en de democratie onder druk stond. De consequenties van die ontwikkelingen gaan ons nog lang zorgen baren, maar dat we een sterker Europa nodig hebben zal hopelijk niemand meer betwisten.
Nationaal nam de N-VA voor het eerst de leiding van de federale regering. Ik werk voor als ambtenaar voor die regering, dus ga ik ze niet beoordelen, maar ik heb er alle vertrouwen in dat Jan het positieve bilan zelf perfect kan opmaken.
In Essen werd 2025 het eerste volledige jaar sinds mensenheugenis met een echt nieuw bestuur, onder leiding van N-VA/PLE. Dat betekende voor alle partijen dat ze zich aan een nieuwe realiteit moeten aanpassen.
Het Vlaams Belang ging zich constructief opstellen, beloofden ze na de verkiezingen. Af en toe leek dat te lukken, maar blijkbaar zijn er instructies uit Brussel gekomen dat wild om zich heen schoppen toch beter bij het partij-DNA past. Met behulp van Chat GPT wordt er dus zonder veel samenhang in alle richtingen geschoten. Elk vogeltje zingt zoals het gebekt is.
Cd&v trapt gelukkig niet in dezelfde val. Na altijd te hebben bestuurd is oppositie voeren niet evident, maar hier en daar een uitschuiver niet meegerekend is de opstelling kritisch maar constructief. Met goede suggesties, terechte opmerkingen en zinvolle lessen uit het verleden moeten we zeker rekening houden, maar op onterechte kritiek en heimwee naar het verleden gaan we helder blijven antwoorden en duidelijk maken dat wij echt een verschil maken.
Met Vooruit sloten we een helder en ambitieus bestuursakkoord af, dat we ondertussen vertaalden in een even ambitieus maar realistisch meerjarenplan. We zijn het natuurlijk niet over alles eens, en dat hoeft ook niet, maar zoals Jan ongetwijfeld kan bevestigen is de socialistische partij er één die op alle niveaus haar verantwoordelijkheid neemt en waar afspraken mee kunnen worden gemaakt. We gaan dus keihard samen met hen aan één zeel blijven trekken om Essen in de juiste richting vooruit te doen gaan.
Dat brengt ons bij onszelf. Ik ben trots op wat we als team van mandatarissen het voorbije jaar hebben neergezet. Het was niet altijd gemakkelijk. Er zaten lijken in de kast, gelukkig niet zo heel veel, maar de kasten bleken vooral niet altijd zo gemakkelijk open te gaan. Het hele raderwerk van het gemeentebestuur had dringend olie nodig, en daar gaan we nog wel even mee bezig zijn.
Dat hield ons niet tegen om een stevige stempel te drukken en echt van start te gaan met het vormgeven van het Essen van 2030 en 2040. Met bestuurders die luisteren naar wat er leeft in onze gemeente, en die ook moeilijke knopen kunnen doorhakken. Essen is in 2025 veiliger, leefbaarder, actiever en meedenkender geworden – exact zoals we hadden beloofd en zoals onze burgemeester nog verder zal toelichten.
Zijn we er al ? Neen, natuurlijk niet. De weg is nog lang, en we hebben ongetwijfeld ook kansen gemist om elkaar bij te staan, in de verdediging maar ook om de finale voorzet te geven waarop de ander kan scoren. Daar moeten we allemaal aan werken. Laten we dus in het komende jaar meer dan ooit als team de schouders zetten onder het N-VA/PLE-project.
Maar eerst is het dus tijd voor een feestelijk moment. Er valt overigens wel wat te vieren dit jaar. PLE bestaat 25 jaar, en is nét iets ouder dan N-VA, dat dit najaar ook 25 jaar bestaat. En onze Nieuwsflits is ook al aan zijn 25e jaargang toe. Redenen genoeg dus om tussen het harde werken door af en toe gewoon ook te klinken op vriendschap en vertrouwen.
En daarmee geef ik graag het woord door aan de burgemeester.
Ik zou beter wachten tot het stof is gaan liggen, maar het lijkt me verstandig om meteen van de virtuele realiteit terug te keren naar de harde werkelijkheid. De Verenigde Staten hebben met een spectaculaire militaire actie het Venezolaanse leger minstens tijdelijk geneutraliseerd en president Maduro en zijn vrouw opgepakt en naar New York overgebracht.
Maduro is een illegitieme dictator een een crimineel. Daar gaan we dus geen traan voor laten. Net zomin als destijds voor Saddam Hoessein of Moammar Kadhafi. Of voor Daniel Noriega, de Panamese leider die in 1989 in een gelijkaardig scenario door de VS werd afgezet. Maar net zoals in die gevallen roept de methode natuurlijk vragen op. Het is niet legitiem dat de VS, en dat met name president Trump, zomaar kan bepalen welk staatshoofd in welk land moet worden afgezet. Waarom Maduro wel, en pakweg de regimes in Myanmar of Afghanistan niet ? Om van Poetin, Loekashenko en Nethanyahu nog te zwijgen natuurlijk. Het principe moet zijn dat er voor dat soort actie een internationaal mandaat nodig is.
Nu, de wereld is onvolmaakt, en we moeten nu ook niet doen alsof een echte internationale rechtsorde ooit heeft bestaan. Maar we zijn er dichter bij geweest dan vandaag, mogelijk vooral omdat de VS minstens de schijn ophielden – en bondgenoten zochten. Dat lijkt voor Trump allemaal niet nodig. Het roept de vraag op waar hij de grens zal trekken. Voor zichzelf, maar ook voor anderen. Want waarom zou Rusland de Moldavische regering niet mogen afzetten (om het even niet over Oekraïne te hebben), of China die van Taiwan ? Dat zijn beide netjes democratisch gekozen regeringen, is natuurlijk het antwoord. Maar is dat écht het criterium dat Trump hanteert ? De man die zelf min of meer een staatsgreep plande in 2021 ? Is dit inderdaad de heropstanding van de Monroedoctrine, die Amerika tot de VS-achtertuin uitriep ? Of is het vooral de Trumpdoctrine : ik doe wat ik wil, wanneer ik wil – en verlies dan weer mijn interesse.
En natuurlijk werpt dit ook een ander licht op de kwestie-Groenland. De plannen om dat deel van het Deense koninkrijk over te nemen lijken even ernstig als onbegrijpelijk. Ik zal wel niet de enige zijn die er stomverbaasd over is. Maar de vraag werpt zich stilaan op of we NATO-grondgebied moeten verdedigen… tegen de VS ! Gaan we dat dan symbolisch doen ? Of echt met Franse en Britse vliegdekschepen en Belgische F35’s en zo ? En is die VS dan nog een partner ? In welke mate ?
Hopelijk krijgt alleszins Venezuela de kans om hier beter uit te komen, met een democratisch regime. Andere Zuid-Amerikaanse landen tonen aan dat het wel kan. Maar een echt plan lijkt Trump niet te hebben – wat ook echo’s van Irak en Afghanistan oproept, natuurlijk.
Tot slot : er komt al meteen veel kritiek op de Europese leiders die niet duidelijk en in wat verdeelde slagorde reageren. Toch zie ik overal variaties op “geen steun voor Maduro en bedenkingen bij de gehanteerde methode”. Ik denk ook niet dat ik het er veel beter zou vanaf brengen. Het even ophemelen van Marine Le Pen die handig met de nationale soevereiniteit schermt, gaat er bij mij niet in : we zijn het er toch over eens dat die soevereiniteit wel degelijk aan regels gebonden is ? Het gaat alleen over of en hoe we die doen naleven. In Israël. In Iran. En in Venezuela.
De gemeenteraad van gisteren werd gedomineerd door twee punten die door de cd&v-oppositie werden geagendeerd. In de eerste plaats bespraken we een motie over Gaza. De versie van cd&v werd grondig herwerkt door Emma Lambregts (Vooruit) en mezelf, en leverde een resultaat op waar ik best tevreden mee ben. Het is een evenwichtige tekst, vrijwel unaniem gedragen -op enkele onthoudingen bij enkele stukjes ervan na- die duidelijk maakt dat we ons als Essen bewust zijn van onze bescheiden plaats op de wereldkaart en de beperkte bevoegdheden die we als gemeente hebben, maar die wel aangeeft dat er een grens werd (en wordt) overschreden.
In de toelichting bij de amendementen van N-VA/PLE en Vooruit heb ik dit gezegd : “Collega’s, het belangrijkste is evenwel niet de woordkeuze, wel de boodschap die we als Essen willen geven: we zijn heel bekommerd over het conflict tussen Israël en Palestina, en de richting die het is uitgegaan. Dat is op zich een heel complex probleem, dat het resultaat is van duizenden jaren geschiedenis, een geschiedenis waar we ook hier in Europa een niet altijd even fraaie rol in hebben gespeeld. We kennen hier ook wel iets van genocides. Heel die analyse willen we niet maken, maar we willen wel heel duidelijk maken dat het buitensporige geweld dat de regering-Netanyahu gebruikt in Gaza onmiddellijk stopt. Hier trekken we de lijn, welke kleur die ook heeft.”
Een stukje van de inspiratie daarvoor vond ik in een taxi in Athene, twee dagen vóór de gemeenteraad. De chauffeur wist ons vol overtuiging te vertellen dat alles wat er in het land misliep, te beginnen bij een recente platte band, de schuld was van de joods-Duitse lobby – en dat het allemaal beter was onder het kolonelsregime in zijn land. Enkele nazi’s hebben zich ongetwijfeld omgedraaid in hun graf (of eerder aan het spit in de hel), maar het toont wel aan de spoken uit het Europese verleden niet dood zijn, en het herinnert aan onze verantwoordelijkheid tegenover Israël én de Palestijnen.
Het tweede punt ging veel rechtstreekser over Essen. Het verkeerslicht dat tien jaar geleden in Hoek werd geplaatst werd op oranje knipperlicht gezet. In overleg met de politie oordeelde het schepencollege dat dit veiliger is. Het rode licht wordt namelijk te vaak genegeerd, waardoor het groen licht voor de voetgangers een vals gevoel van veiligheid geeft. Dat is een moeilijke afweging, maar wel één die ik helemaal volg.
Toen de verkeerslichten werden geplaatst heb ik in de gemeenteraad al gezegd dat Essen niet de gemeente mocht worden waar je ongestraft door het rood mag rijden. Jammer genoeg is dat van bij het begin misgelopen, door niet meteen de juiste camera’s te plaatsen. En eigenlijk is het nooit meer goed gekomen. Ik heb ook mee in het verkeerslicht geloofd, maar na tien jaar moet ik vaststellen dat het geen goede keuze is geweest. De doorgang van de Moerkantsebaan had anders aangelegd moeten worden, om de snelheid af te remmen. Die snelheid wordt trouwens wel omlaag gehaald door het oranje knipperlicht, zo bewijzen de cijfers, al zou ik het liever met een infrastructurele ingreep zien. Maar in afwachting daarvan is het oranje licht de beste keuze. Met alle respect overigens voor wie een andere keuze maakt : we willen allemaal zo weinig mogelijk en liefst geen verkeersslachtoffers.
Cd&v wilde de verkeerslichten wel terug rood en groen laten worden. Ze kregen de steun, via een petitie, van een aantal omwonenden. Maar de gemeenteraad gaf hen over de hele lijn ongelijk. Toegegeven, in een ideale wereld stopt iedereen voor rood. Maar soms (en alleen in het verkeer !) is oranje toch beter.
Ik nam me voor om eindelijk mijn mening uit te schrijven over wat er gebeurt in wat men vroeger het Heilig Land placht te noemen. Omdat wie mij kent weet dat ik daar natuurlijk een mening over moet hebben, en dat het niet hebben van een mening ook wel een stuk van schuldig verzuim is. Natuurlijk ben ik het niet verplicht : ik heb me als gemeenteraadslid geëngageerd om een mening te hebben over wat er in Essen gebeurt, en om die uit te dragen en te verdedigen. Maar dat engagement stopt al ten zuiden van Wildert – laat staan dat ik een opinie moet hebben over wat er ten zuiden van Cyprus gebeurt. Toch vind ik dat ik er niet onderuit kan.
Maar ik heb een probleem. Ik wist dat ik hier vroeg al wel eens over het Israëlisch-Palestijnse conflict had geschreven, dus ik dacht : ik zoek het even op, zodat ik mezelf niet tegenspreek. En zo las ik dus dit stuk, uit 2014, toch alweer meer dan tien jaar geleden – van vóór de invoering van de activeringsheffing in Essen, alleszins. Vervelend genoeg blijk ik aan die tekst eigenlijk zo goed als niets te willen toevoegen. Tenzij misschien om vast te stellen dat ik na tien jaar alleen maar de overtreffende trap kan gebruiken van wat ik toen schreef : Hamas heeft in oktober 2023 getoond dat het een ronduit terroristische organisatie is, die niet geïnteresseerd is in vrede of het welzijn van het Palestijnse volk. En de regering-Netanyahu heeft sindsdien even goed laten blijken dat een vreedzame oplossing voor het conflict haar niet interesseert – en is vervolgens noch min noch meer overgegaan tot een genocide.
Je kan in dit conflict zeer veel meningen verdedigen, met een grotere of kleinere legitimiteit, zoals ik dus ook in 2014 schreef. Maar de enige min of meer realistische en redelijk aanvaardbare oplossing, met een zekere basis in het internationaal recht, blijft het naast elkaar bestaan van twee samenwerkende maar onafhankelijke staten, Israël en Palestina. Een Eretz Israël met “Bijbelse” grenzen of een Palestina “from the river to the sea” zijn wat mij betreft onrealistische, onhaalbare en ook onaanvaardbare denkbeelden, hoe aantrekkelijk sommige argumenten in de ene of de andere richting ook klinken. Dus het zal ooit moeten, goedschiks of kwaadschiks, die tweestatenoplossing. Vol met moeilijke, pijnlijke, onrechtvaardige, hopelijk ook innovatieve en pragmatische compromissen. En ondertussen moet al wat die oplossing in de weg staat veroordeeld worden. Hamas en Netanyahu op kop – maar die eerste is door de tweede ondertussen wel onthoofd. Ook dat was legitiem, maar de kinderen in Gaza betalen er vandaag een veel te hoge prijs voor dat de wereld tegen de Israëlische regering niet ondubbelzinnig “tot hier en niet verder” durft zeggen. En vervolgens die tweede staat uitbouwt terwijl ze het blijvend bestaansrecht van de eerste mee garandeert.
US go home ! Hoe vaak hebben we die strijdkreet niet gehoord in West-Europa. Vooral vanop links, als protest tegen de imperialistische en kapitalistische politiek van de Verenigde Staten, die ook bij ons een grote invloed uitoefende – en ons terloops beschermde tegen de Sovjets en andere dreigingen, maar waren die wel zo reëel ? Ook extreem-rechts had het niet altijd voor de Amerikanen, want te liberaal en te globalistisch. Nu de VS inderdaad blijkt zich in het eigen huis terug te willen trekken, staan die zekerheden plots op de helling. Zó hadden we die „go home” ook niet bedoeld, eigenlijk. En een deel van het oorlogsleed dat de VS in de loop der jaren aanrichtte was mogelijk toch ook in ons belang. Zouden we overigens die raketten in Kleine Brogel niet kunnen overkopen, als de Amerikanen ze zouden willen weghalen ?
Voor extreem-rechts valt het nog wel in te passen in het plaatje, als ze de sprong kunnen maken dat Russisch imperialisme fel bestreden moest worden zolang het met een links-dictaroriaal sausje werd opgediend, maar verwelkomd moet worden nu het rechts-dictatoriaal wordt aangestuurd. Dat blijkt voor sommigen wel, maar voor anderen niet gemakkelijk – ook Dewinter, Le Pen en Farage moesten zich de voorbije weken in bochten wringen, Weidel blijkt daar minder last mee te hebben.
Maar ik wil het hier vooral over democratisch links hebben. US go home. Welaan dan, nu tevreden ? En over democratisch rechts, dat de VS altijd heeft toegejuicht als onmisbare trans-Atlantische partner. Terecht, zo blijkt. Maar daar is natuurlijk ook een prijs voor betaald : al te vaak moest VS-optreden dat niet in het belang van Europa en de democratie was tegen wil en dank goedgepraat, verdedigd, gesteund worden. Het Midden-Oosten, een buurregio waar onze Europese beschaving historisch en geografisch mee verbonden is, is al te vaak door het State Department mismeesterd. We stonden erbij en keken ernaar – we betaalden de prijs voor de Amerikaanse bescherming. Een politieke prijs, waarmee we een financiële prijs grotendeels vermeden. Of toch niet helemaal, want de wapens die we wél kochten kwamen natuurlijk uit de VS.
We zouden het hele politieke gevecht nu nog eens kunnen overdoen. Wie had er gelijk ? De Atlanticisten of de „US go home”-betogers ? Maar het lijkt beter om elkaar lichtjes beschaamd aan te kijken en toe te geven dat de twee paradigma’s niet langer opgaan, en dat onze favoriete vriend/zondebok een strategische concurrent, mogelijk een tegenstander (met weliswaar een aantal gelijklopende belangen) en wie weet op een dag een vijand is geworden. Daar hadden beide kampen niet echt rekening mee gehouden, maar de idioot en would be dictator in het Witte Huis is tot alles ons staat, en er lijkt op heden erg weinig animo te zijn in zijn land om hem op welke manier dan ook te stoppen of af te remmen. Zodat het ook niet duidelijk is wat de Amerikannen nu zelf als dwaasheid beschouwen, en wat als een misschien wat al te geprononceerde manier om de waarheid te zeggen. Alleszins hebben we in Europa weinig andere keuze dan de democratische rangen te sluiten. Waarna we samen het leiderschap aan centrum-politici toevertrouwen – Macron, Starmer, Tusk, Merz… om snel een realistische en net daarom uiterst ambitieuze Europese koers uit te tekenen. Het alternatief is een imperialistisch Rusland dat zich deze keer niet even voorbij Berlijn door een ijzeren of ander gordijn gaat laten tegenhouden. Dus licht de grens iets ten Oosten van Tartu. Daar begint óns huis.
Essen heeft een reeks partnergemeenten. Essen-Oldenburg is de oudste, maar we werken ook samen met Žilina, Hradištko, Witzenberg en sinds kort ook met Bolekhiv.
Stel nu even dat één van onze partnergemeenten die band wil verbreken, op basis van volgende redenen :
Wat zou onze reactie dan zijn ? Inderdaad, we zouden denken dat ze daar zot zijn geworden.
Gisteren bracht Vlaams Belang de volgende vraag in de gemeenteraad :
Witzenberg
Het Vlaams Belang is al langer bezorgd over het anti-blanke klimaat in Zuid-Afrika, en aangezien wij een samenwerkingsverband hebben met de Zuid-Afrikaanse gemeente Witzenberg zijn wij genoodzaakt om hierover enkele vragen te stellen. Het opvallendste element daarbij zijn de Plaasmoorde, brutale gewelddaden van veelal zwarte bendes tegen blanke boeren, hun eigendommen en personeel. En daar kwam dus de uitlatingen van Julius Malema, leider van het extreemlinkse Economic Freedom Front, bovenop, die onverholen oproepen tot het uitmoorden van blanken. Zijn uitspraken passen in het bredere klimaat van anti-blank racisme en geweld dat de extreemlinkse regering van het ANC.
Ondertussen heeft de huidige Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa een omstreden wet ondertekend die het mogelijk maakt om het land van deze boeren te onteigenen zonder compensatie.
Vragen:
– Met de bovengenoemde feiten is het voor onze gemeente nog wenselijk om het samenwerkingsverband met Witzenberg nog in stand te houden? Of tijdelijk On Hold te zetten
– Gaat de gemeente formeel hun bezorgdheid hierover overbrengen aan Witzenberg?
(Spelling en grammatica uiteraard voor rekening van het VB.)
Dirk wees er als raadsvoorzitter op dat het een vergadering betrof van de gemeenteraad van Essen, niet van het parlement van Zuid-Afrika, en Helmut antwoordde terecht ook vanuit lokaal perspectief : we hebben met Witzenberg een partnerschap in wederzijds respect.
Maar het lijkt mij nuttig om wel even perspectief aan te brengen. Wie immers een vraag stelt op basis van verdraaide feiten in Zuid-Afrika, kan zich morgen even goed op onwaarheden over onze eigen gemeente baseren. Even fact checken, dus.
Het VB moet kiezen. Ofwel wil de partij gefundeerd mee nadenken over het Essense beleid. De tussenkomst over het bestuursakkoord gisteren leek me een eerlijke poging daartoe. Ofwel wil ze op basis van wat er op X aan halve waarheden of hele leugens verschijnt wat aan de kant staan roepen. De beide combineren gaat niet gemakkelijk zijn.
De week waarin de wereld veranderde. Minder dan een maand na zijn tweede eedaflegging is definitief gebleken dat de tweede termijn van Trump fundamenteel anders wordt dan de eerste – zoals wellicht iedere verstandige waarnemer zag aankomen, maar tegen beter weten in hoopte dat het opnieuw zal gaan zoals de eerste keer. Die eerste termijn was erg slecht voor de wereld en voor de VS, maar Trump werd afgeremd, bijgestuurd, onder controle gehouden door vaak erg conservatieve maar niet ondemocratische, niet roekeloze en niet onverstandige lieden in zijn regering en administratie. Niets van dat nu. De nieuwe Trump stelde een hofhouding samen met trouwe volgelingen die indien ze al niet geheel van het padje af zijn bereid zijn om alle dwaasheden en gevaarlijke extreem-rechtse denkbeelden van de president te volgen. Binnen de Republikeinse partij durven weinigen nog opstaan tegen het MAGA-Blok. Met Elon Musk heeft Trump bovendien zowel een propagandaminister, een steenrijke financier en een leerling-tovenaar die bereid is om op elk domein eerst te doen en dan te denken – het buitenzetten van de mensen die het kernwapenarsenaal beveiligen werd op tijd teruggedraaid, maar hoe effectief zijn mensen nog die je eerst ontslaat en dan terug aanneemt, en vooral : hoe pakt het de volgende keer uit ?
Hoe het ook zij, de VS wordt tot nader order bestuurd door een regime dat gelooft in leugens, samenzweringstheorieën, fake news en Russische propaganda. De uitspraken van Trump over Oekraïne, die van vice-president Vance in Munchen en de onderhandeling in Saoedi-Arabië met het Poetinregime hebben duidelijk gemaakt dat de VS is het beste geval een uiterst onbetrouwbare bondgenoot is geworden – in het slechtste geval een tegenstander van Europa. Bij Trump ga je altijd best uit van het slechtste geval. Dat is een verandering van het paradigma dat minstens sinds Pearl Harbour maar mogelijk sinds het tot zinken brengen van de Lusitania de Atlantische relatie bepaalde.
Dat vereist een verenigde Europese reactie. Gelukkig neemt de Franse president Macron het leiderschap op. Hopelijk beseft iedereen de ernst van de situatie en noodzaak om snel te handelen. En aangezien de VS nogal sterk blijken in het “out of the box” denken (kregen we hen maar terug in de box) zullen we dat zelf ook moeten doen. Op één of andere manier moet snel een Europese strategische ruimte tot stand komen met de EU en het VK (ook premier Starmer nam zijn verantwoordelijkheid deze week), met Moldavië en Oekraïne en al wie nog verder naar het oosten ook mee, en bij voorkeur ook met Canada. Met een politieke, militaire en economische poot. Hoeveel tijd daarvoor is ? Een week of zo.
Ik ben in Gdańsk, voor een conferentie georganiseerd door het Poolse EU-Voorzitterschap. Op een historische locatie : het “European Solidarity Centre” is gebouwd op de terreinen van de voormalige Leninscheepswerf.
Hier is het begonnen. Onder leiding van Lech Walesa startte hier de staking die uiteindelijk de val van het communisme in Polen en bij uitbreiding in heel Oost-Europa zou veroorzaken. Met de eis voor een vrije vakbond en voor het recht op staking. In het Centre is een mooi museum ingericht over die strijd, over Solidarność, de stakingen, de staat van beleg en hoe uiteindelijk de Communistische Partij van Jaruzelski het pleit verloor. En ook over de onvergetelijke rol van paus Johannes-Paulus II, het politieke genie van die man, zijn redenaarstalent en zijn overzettelijkheid. Bij velen is hij in de herinnering gebleven als de oude, mompelende, oerconservatieve man die het misbruik in zijn kerk niet erkende. Allemaal waar, maar er was ook de visionaire leider die het geloof gebruikte om de dictatuur in zijn land omver te werpen.
Hier rondlopen bleek me meer te ontroeren dan ik had gedacht. Je voelt de hoop en de wanhoop van de arbeiders die hier niet zomaar opkwamen voor wat betere arbeidsvoorwaarden of (godbetert) tegen vervroegd pensioen op 55 – maar staakten voor vrijheid en democratie. Het is onmogelijk om er geen lessen in te zien voor vandaag, onmogelijk om niet te denken aan nieuwe dictaturen en nieuwe Sovjets die proberen hun buurlanden te onderwerpen. Niet alleen de democratie won hier de strijd, maar ook het verenigde Europa. Zonder Solidarność eindigde de EU aan het IJzeren Gordijn. Wat hier werd gerealiseerd mogen we nooit opgeven. Want deze stad zag ook de keerzijde : de eerste schoten van de Tweede Wereldoorlog werden ook hier gelost – in wat toen de Vrijstaat Dantzig was. Hier beseffen ze het alleszins : de Russische beer is vlakbij en we horen zijn gegrom, en Kyiv is van ons allemaal.
Overigens is Gdańsk een bijzonder mooie stad, met een combinatie van Nederlandse en Noordduitse stijlelementen – die ze dankt aan haar status als voormalige Hanzestad. Ze doet aan Amsterdam denken, een beetje aan Gent ook, met af en toe een glimp van de Oostenrijkse flair van Krakau. Een prachtige bestemming voor een citytrip – maar misschien toch in een iets warmere periode van het jaar.