Tom Bevers

Steff Nouws had het goede idee om de leden van de vzw Jeugdwerking uit te nodigen om vandaag een bezoekje te brengen aan de Speelpleinwerking. Het was heel lang geleden dat ik nog op het speelplein was geweest. Ik bewaar goede herinneringen aan de opstart, waarvoor ik stevig mee aan de kar heb getrokken als voorzitter van de eerste stuurgroep. De bezoekjes aan verschillende speelpleinen in de zomer van 1994, de vergaderingen waarbij we écht iets van nul konden starten en dan het eerste werkjaar in 1995 in de potlodenschool aan de Maststraat vond ik heel verrijkend. ook al leerden we óók dat een oproep voor gratis knutselmateriaal in het gemeentelijk infoblad té veel positieve reacties oplevert…

Ik ben de werking daarna altijd blijven volgen, via de vzw Jeugdwerking, de mensen die ik er kende. Of zoals dat vandaag gaat, via Facebook. Met soms een glimlachende verbazing over wat ze in die 18 jaar niet veranderden aan de soms toch licht willekeurige beslissingen die we toen namen. Maar ook met bewondering, zeker de laatste jaren, voor wat ons speelplein realiseert : de inclusieve werking voor jongeren met een handicap en de link met de zomerklas voor anderstaligen zijn niet zo vanzelfsprekend. Maar de monitorenploeg doet het wel. En vandaag heb ik gezien dat het ook goed was. Steff vertelde me bovendien dat het aanbod aan monitoren groter is dan de vraag, en dat zegt ook wel iets. “Goed bezig”, zeggen ze dan.

Wat ik helemaal leuk vond is de keuze om vanaf dit jaar in de namiddag met “vrij spel” te werken en de indeling in leeftijdsgroepen dan los te laten. Omdat ze daarmee eigenlijk een stukje droom realiseren dat wij in 1994 hadden toen we de werking van Speelplein Horst in Schoten bezochten. Wat toen (alleen) leidde tot een themanamiddag op donderdag. Nu kan het blijkbaar wel. “Héél goed bezig”, dus.

Volgend jaar is er voor de 20e keer speelplein in Essen. Ik zou het leuk vinden om zoveel mogelijk oud-monitoren samen te brengen. Want er is echt wel iets te vieren.

Essen was gisteren de startplaats van de 4e etappe van de Enecotour. Een opgeklopt non-event, als we heel eerlijk zouden zijn. De Enecotour is er omdat er nu eenmaal in de wielerlanden Nederland en België een rittenkoers moet zijn, en omdat de UCI niet anders kan dan die een beetje een fatsoenlijke plaats op de kalender te geven. Maar de enige rittenkoers die er echt toe doet in de Lage Landen wordt niet hier gereden, maar in Frankrijk. En aan de stárt van een wielerwedstrijd is niet echt veel te zien, als we ook daarover eerlijk zijn. De prijzen worden aan de meet uitgedeeld. Dus zijn de 15.000 EUR die de gemeente hieraan heeft uitgegeven weggegooid geld.

En toch. Ik had hier gemakkelijk mijn stukje kunnen eindigen. Maar ik heb me gisteren wel geamuseerd, eigenlijk. Want laat het dan opgeklopt zijn, het was wel goed opgeklopt. De voorstelling van de renners was herkenbaar voor wie dat al eens bij de Grote Prijs Rouwmoer zag, maar dan met meer renners en toch nog iets grotere namen dan bij het veldrijden. Een olympisch kampioen voor wie ik veel bewondering heb, bijvoorbeeld. En met UCI-voorzitter Pat McQuaid, die in ongegeneerd Hollengelands werd geïnterviewd en met een heerlijk Iers accent antwoordde.

Bovendien heeft Štybar zijn thuisgemeente een mooi cadeau gedaan door daags voordien de rit te winnen, zodat we een echte lokale held konden toejuichen (goed importeren is ook een kunst !). En ook ons gemeentebestuur had aan het opkloppen meegewerkt, zodat er gewoon ook véél volk was. En het Heuvelplein was gezellig ingericht, al wilde de zon niet helemaal mee.

Essen lust dit blijkbaar wel. Een aankomst zou natuurlijk mooier zijn geweest. De tussensprint die we nu kregen was een maat voor niets – een mens vraagt zich af hoe je op 18 km 5 minuten kan uitlopen. Gelukkig ken ik nét genoeg van wielrijden om de tactiek van de spurtersploegen te vatten. Maar veel hadden we er niet aan. Ik ga ook alleszins kritisch blijven over de bestede middelen, en wil sowieso goed weten waar ze naartoe zijn gegaan en wat er eventueel is terugverdiend. Maar ik zeg niet bij voorbaat neen tegen een wat groter wielerevenement in Essen. Dat mag zelfs opnieuw de Enecotour zijn. Een aankomst dan. Al weet ik niet eens wie er vandaag gewonnen heeft (Chavanel, blijkt na opzoeking – mooie naam op het lijstje).

Overigens heb ik twee weken geleden Vlaanderen Muziekland aan mij voorbij laten gaan, wegens echt niet de muziek waarvoor ik warm loop. Maar uit de echo’s die ik opvang leid ik min of meer hetzelfde verhaal af. Met misschien daarom ook wel dezelfde conclusie (en met dezelfde nuance over de nood aan financiële transparantie). Al blijft duurzaam investeren in het sociaal weefsel natuurlijk belangrijker dan eenmalige massa-evenementen. Maar in mijn vakgebied wordt al eens over de “policy mix” gesproken. Misschien is daarin meer plaats voor dit soort activiteiten dan ik voor de zomer zou hebben gevonden. Al was het maar omdat Eneco deze fantastische foto (Machteld Verrycken) opleverde…

De Quarantainestallen zijn dicht. Natuurlijk werden ze al lang niet meer gebruikt om dieren bij de grensovergang een tijdje in verzekerde bewaring te nemen. Maar eind juni stopte ook de huidige uitbating, als horecazaak annex rommelmarkt. Spijtig voor al wie er graag een bezoekje bracht, al was de meerwaarde voor Essen niet zo groot. En ook al werden de gebouwen gebruikt, dat kon enige aftakeling toch niet tegengaan. Maar nu staan ze leeg, en dat is natuurlijk nog erger.

De stallen zijn uniek, en vormen één van de meest sprekende monumentale plekken van onze gemeente. Ze zijn publiek erfgoed, en dus is het logisch dat de overheid -in de eerste plaats de gemeente- zich het lot van de hallen aantrekt. Anderzijds ben ik zeer sceptisch over het aankopen van gebouwen om daar vervolgens een bestemming voor te zoeken. Zo hebben we al een miskoop gedaan, aan de overkant van Hemelrijk.

Meer dan ooit geloof ik daarom in de noodzaak van een totaalproject voor de hele Hemelrijksite, met een visie op termijn. Een visie zoals wij die in 2010 ontwikkelden. Die is ondertussen voor een deel achterhaald door andere beslissingen, maar de noodzaak van een totaalproject voor de hele site blijft absoluut overeind. Waarbij keuzes gemaakt worden, ook als ze pas op lange termijn verwezenlijkt kunnen worden, en niet vaag worden gelaten om uiteindelijk de waan van de dag de knoop te laten doorhakken (of doorrotten). En waarbij de hele puzzel in elkaar moet passen, zowel economisch als ruimtelijk-ecologisch. Wellicht is het nu het moment om dat te doen : het dringt stilaan ook bij CD&V en sp.a door dat het “slow growth” model voor de douaneloods een doodlopend spoor is, de toekomst van het Karrenmuseum ziet er (vooral financieel) onzeker uit en de Quarantainestallen staan leeg.

Wat die stallen betreft, geloof ik in een verblijfsfunctie, zoals in 2010 – maar dan wat verder doorgedreven. Met behoud van de architectuur van de stallen, maar uiteraard volledig gemoderniseerd. Gericht op toeristen, maar ook op residentiële (bedrijfs)seminaries. In het duurdere marktsegment. Waarbij een privé-investeerder het voortouw zal moeten nemen. Dat kan, als we ook iets te bieden hebben : een groene omgeving, de douaneloods die voor grote congressen kan worden gebruikt (en in het weekend voor evenementen op Essense schaal), sportinfrastructuur in de buurt én een Karrenmuseum dat het waard is om ook zonder dat er iets te doen is pakweg 10 EUR voor een bezoek neer te tellen. In een volledig heraangelegde stationsomgeving – wat mij betreft zonder viaduct.

Ik geloof daarin. Of in soortgelijke oplossingen waarbij we meerwaarde creëren, en niet krampachtig proberen om “iets” te doen of wat te schuiven met bestemmingen. Maar het zal alleen werken als we echt alle stukken van de puzzel bij elkaar durven leggen, en stoppen met een afzonderlijk “pappen en nathouden”-beleid tegenover het Karrenmuseum, de VVV, de Heemkundige Kring, de loods, de stallen… De puzzel komt eigenlijk te laat (zwembad Hemelrijk wordt duidelijk gemist), maar het kan nog. Vijf jaar wachten kan daarentegen niet. Voor mij is dit de test of Essen alleen beheerd wordt (dan gaat er aangemodderd worden) of echt bestuurd. Ik ben benieuwd !

Ik ben sinds een maand of twee bestuurder bij een heus bedrijf. Elke politicus die het ver heeft gebracht hoort in de raad van bestuur van een vennootschap terecht te komen, en dus ben ik er erg blij mee. Beursgenoteerd zijn we evenwel niet – gelukkig maar.

Ik ken het bedrijf ook al wel een beetje. Ik was er namelijk een aantal jaren “commissaris”, ook al een ronkende titel. Maar die wordt binnenkort afgeschaft, zodat het duidelijk tijd werd voor iets anders.

Wellicht weet u ondertussen over welk bedrijf het gaat. Het “Autonoom Gemeentebedrijf Essen”. Kortweg, het AGB. Marketingtechnisch niet meteen de sterkst denkbare naam. Misschien moeten we eens een zeer duur studiebureau inhuren om ons een nieuwe naam te geven. Iets met “Essentia” zou mooi geklonken hebben, maar daar zijn er al heel wat anderen mee weg – en niet alleen de onvolprezen fusieharmonie van onze gemeente, zoals Google leert.

Waarvoor kan u bij ons bedrijf terecht ? Wel, we baten een turnzaal in Wildert uit. Daarover zijn er weinig klachten.

Ook de sporthal Hemelrijk valt onder ons bedrijf. Tot voor kort in onderaanneming, sinds enige tijd doen we het zelf. Want er waren wel klachten. Eerst was er een formele klacht over de uitbating. Van mij. Ik kreeg gelijk, maar toch ook weer niet. De uitbating werd immers precies geregeld zoals dat van de klacht niet mocht. Vervolgens kwamen er nog meer klachten over de uitbating. Van de klanten deze keer. Die kregen gelijk van het Directiecomité van het AGB, en de uitbater werd buitengezet. Nu wordt er een nieuwe uitbater gezocht. Dat mocht eigenlijk niet zomaar, want de uitbating hing vast aan de bouw van de hal. Maar nu kan het wel. Dankzij… mijn klacht ! Zodat degenen die vonden dat ik ongelijk had, nu blij zijn dat ik gelijk heb gekregen…

Wat doet ons bedrijf nog ? Wel, we hebben een loods gekocht, aan Hemelrijk. Daar hebben we een studie over laten uitvoeren. En nu wachten we. Tot het gemeentebestuur zegt wat we ermee moeten doen. Dat is namelijk speciaal aan ons bedrijf : we doen alleen wat de gemeente ons vraagt. Of toch ook weer niet, want enkele jaren geleden heeft het Directiecomité ongevraagd twee huizen gekocht in Wildert. Achteraf heeft de gemeente ons dan netjes gevraagd of het AGB geen woningen wilde kopen…

Ondertussen doet de gemeente het andersom. In de krant lezen we dat er volkstuintjes komen. Op ons bedrijfsterrein ! Dat heeft niemand ons gevraagd. Nu vragen wij ons af of wij dat dan gaan moeten organiseren. Wellicht vraagt de gemeente ons dat binnenkort. Denk ik. Ik vermoed ook dat ze gaan vragen of de jaarlijkse veldrit niet op ons terrein mag doorgaan. Niet in de volkstuintjes, neem ik aan.

Dat is het beetje het probleem met ons bedrijf. Als het zo uitkomt, vergeet het gemeentebestuur graag dat we bestaan. Het gemeentebestuur heeft ons opgericht, omdat wij wel BTW kunnen aftrekken en zij niet. In ons land werkt dat zo : gemeenten moeten BTW betalen, tenzij ze een AGB oprichten. Een soort belastingontwijking voor de overheid. Men had in Brussel ook gewoon kunnen beslissen dat gemeenten geen BTW moeten betalen. Of wel. Maar neen, het werd een schimmige tussenregeling. Zucht. Dus heeft Essen een AGB. We kunnen daar moeilijk tegen zijn, want het bespaart de burgers geld. Maar je iets doet, moet je het wel goed doen. En daar loopt het mis : aan het Heuvelplein wordt al eens vergeten wat juist bij het AGB hoort, en wat niet. En dat mag natuurlijk niet. Ook een bedrijf dat een filiaal op de Kaaimaneilanden heeft, moet netjes beslissen wat er onder Kaaimanrecht valt, en wat niet. Zo gaat dat met belastingontwijking… En er moet ook wel iets te ontwijken zijn. Zo valt de verhuur van woningen niet onder de BTW-wetgeving. En hoe het met de BTW op volkstuintjes en veldritten zit, dat mag binnenkort wellicht het zeer bezige advocatenbureau van het AGB uitzoeken.

En de hal dan, waar zit daar het BTW-voordeel ? Wel, dat weet nog niemand. Maar als dát beter uitkomt, dan weten de meerderheidspartijen maar al te goed dat er een AGB is. Dan vergeten ze het plots niet. En dan gaat het helemaal niet over die BTW. Want in het AGB kunnen ze immers veel gemakkelijker beslissingen nemen. De vergaderingen zijn niet openbaar, en het directiecomité heeft er veel meer bevoegdheden dan het schepencollege in de gemeente heeft.

En kijk, dat maakt me nu een beetje lastig. De ene keer schermen met “dat is een bevoegdheid van het AGB” om de vragen van de gemeenteraad uit de weg te gaan en de boeken dicht te houden. En dan de andere keer op mijn vaststelling dat iets de bevoegdheid is van het AGB antwoorden dat “het toch niet uitmaakt omdat het allemaal de gemeente is”. Neen, dat is van twee walletjes willen eten. Zolang het AGB bestaat (en hoe sneller de hogere overheid de constructie wegvereenvoudigt, hoe liever) zal het nu eenmaal goed bestuurd moeten worden. Volgens de regels, en wat mij betreft zo transparant mogelijk. Ten bate van de Essense belastingbetaler, sporter, huurder, cultuurbelever…

Een hele opdracht dus, dat bestuurder zijn, voor wie meer wil betekenen dan een “stempelmachine” voor alles wat in het Directiecomité wordt beslist. Gelukkig zit ik er niet alleen. N-VA/PLE heeft met Anne, Joris, Bob en mezelf een stevig team bestuurders afgevaardigd. Die allemaal dezelfde doelstelling hebben : een open, heldere en efficiënte AGB-werking. Als de meerderheidspartijen hetzelfde nastreven, gaan we goed overeen komen. Maar dat is een stevig “als” !