Archief van
Maand: oktober 2026

Boombrief

Boombrief

Beste boomschender,

In De Morgen schrijft journalist Joël De Ceulaer elke week een brief. Ik lees ze graag, die brieven. Hoewel ik er niet altijd mee eens ben. Correctie : ik lees ze graag omdat ik het er niet altijd mee eens ben. Mij met hem vergelijken zou pretentieus zijn. Maar imitatie is de hoogste vorm van vleierij, en een afkooksel is dan toch ook nog een soort compliment.

Beste boomschender,

Ik ken je niet, en dat geldt duidelijk niet alleen voor mij. Al wat ik weet is dat je graag jonge boompjes afkraakt, of al eens een nieuwe struik uittrekt. Met name in de Papenmoerstraat. Waarna het gemeentebestuur telkens opnieuw nieuwe bomen plant, want het zou natuurlijk niet juist zijn om het beleid te laten bepalen door… Ja, door wat eigenlijk ?

Het is vandalisme, natuurlijk. Maar het is een wat vreemde vorm. Voor de echte vandaal moeten er toch interessantere doelwitten zijn dan, ocharme, boompjes van een paar centimeter doorsnede. In, godbetert, de Papenmoerstraat. Veel verder van de “bewoonde wereld” kan je in Essen niet raken. Bovendien, als je een beetje hebt opgelet dan weet je dat het Essense gemeentebestuur en de politie er redelijk op gebrand zijn om jou, boomschender, bij de lurven te vatten. En vervolgens de hele rekening van alle al geplante bomen, met werkuren en nog een heel pak aanverwante kosten te presenteren. Weinig zichtbare impact, een hoge pakkans met mogelijk vrij pittige gevolgen. Geen aantrekkelijk doelwit voor vandalisme, kortom.

Net daarom denk ik dat het je daar niet om te doen is. Dat het geen blind vandalisme is, maar een gerichte actie tegen openbaar groen, omdat je vindt dat het daar niet moet zijn. Of tegen het gemeentebestuur dat die bomen aanplant. Of tegen de maatschappij, die een stelsel van mijn en dijn heeft ingesteld. Misschien wil je nog een andere boodschap geven, maar wat je juist wil zeggen weten we niet. Zo’n afgebroken boom is niet de meest heldere vorm van communicatie. Toch moet er een boodschap achter zitten.

Geweld om een politiek doel te bereiken komt voor het Hof van Assisen, als ik het me goed herinner. Dan wordt het helemaal een dure grap. Terwijl er toch echt wel vrije meningsuiting is in dit land. Die strekt zich wel uit tot in de Papenmoerstraat. Dus moeten er betere manieren zijn om je mening te uiten. Beter voor de bomen, maar ook beter voor jou, zo zou ik toch denken – wie een boodschap wil geven heeft er belang bij dat die helder is. Laat ik daarom een betere manier aanbieden. Stuur mij een anonieme mail (info@tombevers.be) en ik publiceer de tekst ervan hier. Integraal. Zodat al wie wil je mening kent. Met een foto van een afgekraakte boom erbij. De site is van mij, ik mag dat doen, en daarna kan je ermee ophouden. En hopen dat de politie na een tijd ook stopt met zoeken, al kan noch wil ik dat beloven.

Want als jij er niet mee ophou(d)t, wij ook niet. Er zullen nieuwe bomen komen. Zolang als nodig. Dat is een erezaak.

Question mark

Question mark

Het recht om vragen te stellen aan het schepencollege is één van de belangrijkste middelen die gemeenteraadsleden hebben om hun taak degelijk in te vullen. Het laat toe om het beleid te controleren en om informatie in te winnen die helpt bij het uittekenen van een visie. Het is een recht waar ik in de (bijna) voorbije twee decennia veel gebruik van heb gemaakt, zowel schriftelijk als mondeling. Het is ook een recht waar ik enkele keren voor naar de toezichthoudende overheid heb geschreven, omdat ik geen of laattijdige antwoorden kreeg.

Toch denk ik dat ik opgeteld over al die jaren minder vragen heb gesteld dan Marc Scheepers (VB) sinds de verkiezingen – tenminste als ik alle deelvragen van zijn vragenpakket optel. Alleen al voor de raad van gisteren stonden er 61 in het overzicht van de schriftelijke vragen, en 28 in het lijstje voor de mondelinge vragen. Opgeteld 89 vragen, waarop telkens een antwoord door de gemeentelijke administratie moet worden voorbereid.

Als we uitgaan van gemiddeld 10 minuten werk per vraag, dan komen we dicht bij twee volle werkdagen. Tijd waarin de burger niet kan worden geholpen met een identiteitskaart of een bouwvergunning, tijd waarop niet kan worden verder gewerkt aan een veiligheidsplan of aan de planning voor het wegenonderhoud, om die zaken maar te noemen.

Die tien minuten is wellicht een onderschatting. Het loont de moeite om sommige van die vragen van naderbij te bekijken :

  • Marc vraagt bijvoorbeeld naar het bruto nominale vermogen, de datum van ingebruikname en het gemeentelijke eigendomspercentage van installaties die groenestroom- of warmtekrachtcertificaten ontvangen. Dat klinkt als een overzichtelijk lijstje, maar via participaties zoals FINEG vertakt het gemeentelijke belang zich over een bijzonder uitgebreide energieportefeuille. FINEG vermeldt zelf belangen in ruim duizend installaties. Die vallen niet allemaal onder de nieuwe Vlaamse regeling: er zitten ook buitenlandse en offshore-installaties tussen, en niet elke installatie ontvangt nog certificatensteun. Maar precies om te weten welke wél relevant zijn, moet iemand die participatieketens uitpluizen. En dan begint het pas. Marc wil ook ramingen van de minderontvangsten tot 2031, met de onderliggende negatieve kwartierprijzen en productieprofielen. Dit is geen vraag die een ambtenaar even tussen twee afspraken door beantwoordt. Het begint aardig op het bestek voor een studiebureau te lijken.
  • Marc vraagt voor de periode vanaf 1 januari 2021 tot op heden een jaarlijks overzicht van alle aangekochte fairtradeproducten, met vermelding van de hoeveelheden, het aankoopbedrag en de leverancier. De gemeente koopt -terecht- heel wat fairtradeproducten. Alle koffie en thee bijvoorbeeld. Ambtenaren, het is bekend (ik ben er zelf één), drinken wel wat koffie en thee. Is het echt zinvol om daar elke factuur voor op te zoeken en voor Marc op te lijsten ? Dat zal natuurlijk wel uit de computer te halen zijn – maar waarom zou dat dan nuttig zijn ?
  • Marc wilde ook graag weten hoeveel hectare van het grondgebied van Essen momenteel voor professionele landbouw wordt gebruikt. Daar had hij geluk : 2.623,89 hectare, op basis van de aangifte in 2026. Een interessant weetje voor een schiftingsvraag in een quiz, daar niet van. Maar waar de informatie verder nog voor kan dienen, is me toch niet helemaal helder.
  • Marc wil graag van het schepencollege weten of het de financiële leefbaarheid van een bedrijf waarmee het samenwerkt geëvalueerd heeft, en welke conclusies het daaruit trekt. Een bedrijfseconomische analyse van een privébedrijf is uiteraard niet zo eenvoudig – moet het gemeentebestuur daar zijn financiële specialisten voor inzetten, of eerder voor het beheer van het eigen gemeentebudget. Waarom hij dat wil weten ? Omdat hij gehoord heeft dat het bedrijf een betalingsachterstand heeft. Maar van horen zeggen… Bij de stukken van de gemeenteraad van gisteren zat namelijk het (korte) antwoord op de (korte) vraag van Dirk Smout daarover : het bedrijf heeft géén betalingsachterstand. Maar het gerucht dat Marc heeft opgevangen is wel goed voor tien vragen !

Dat is een kleine bloemlezing uit de 89 vragen, alleen voor deze raad. En nog eens, dat mag. Het is het goede recht van Marc, en het zou mij pijn doen als dat recht noodgedwongen moet worden ingeperkt, want dan wordt ook mijn recht een stukje aan banden gelegd. Maar of het ook echt in het belang (Belang ?) is van de Essenaren, laat ik in het midden.

Cartoon : ChatGPT – dat ook geholpen heeft met de passage over onze energiebelangen
Erfeniskwestie

Erfeniskwestie

De Vlaamse regering bespaart fors. Op allerlei zaken, maar ook op erfgoed. Die besparingen treffen ook het Karrenmuseum, en ik stelde daar gisteren dus een vraag over op de gemeenteraad. Schepen Helmut Jaspers (Vooruit) klonk geruststellend : het museum krijgt 100.000 EUR minder, en dat komt hard aan, maar er wordt aan een plan gewerkt zodat het museum kan blijven bestaan en zijn erkenning kan behouden.

Maar niet alleen het Karrenmuseum zal de impact van deze besparingen voelen. Ik geef zelden commentaar op beslissingen van de Vlaamse of federale overheden. Als gemeenteraadslid ben ik daar niet voor verkozen, als federaal ambtenaar ben ik er niet voor benoemd. Maar als burger ga ik me deze keer toch uitspreken : de besparingen op erfgoed zijn onverantwoord.

Ons museum zal het wel overleven, al gaat de werking, en dus de aantrekkelijkheid en het werken en documenteren van de collectie voor morgen er wel onder lijden. Dat laatste geldt nog veel sterker voor de besparingen op archieven zoals het AMSAB, het Liberaal Archief, het KADOC en het ADVN. Met die twee laatste heb ik enige ervaring – het archief van de Essense Volksunie berust bij het ADVN, bijvoorbeeld. Ik weet dat die archieven erg belangrijk zijn bij het bewaren en ontsluiten van het verleden van onze Vlaamse samenleving.

En ja, iedereen moet besparen, de Vlaamse overheid doet er inderdaad goed aan om aan een begroting in evenwicht te werken. Eedereen zal ook wel vinden dat er “ergens anders” moet bespaard worden. Verder besef ik dat er besparingen zijn die veel mensen vele malen meer pijn doen dan deze. Maar toch, hier wordt een erfenis van het democratisch Vlaamsnationalisme,  van ministers als Anciaux en Bourgeois (ja, allebei), teruggedraaid – en de eerlijkheid gebiedt om die niet zomaar op rekening van de huidige minister te schrijven, maar van de hele Vlaamse regering. Op een moment dat meer dan ooit het verleden negeren tot een herhaling van de donkere momenten ervan dreigt te leiden, op een moment dat de samenhang van onze maatschappij onder druk staan, en een gedeeld divers, meervoudig, verleden de banden moet versterken. Op een moment ook dat er dankzij artificiële intelligentie meer mogelijkheden komen om nog beter te bewaren en te ontsluiten, maar dat vraagt een investering – om dan later mogelijk een besparing op te leveren.  Wanneer dat kan. Maar dat is niet nu.

Ondertussen werk ik aan de bewaring en ontsluiting van een stukje Essens erfgoed, waarover later meer. Er zal, gelukkig maar, heel wat energie en inzet van vrijwilligers naar het Vlaamse erfgoed blijven gaan. In ons Karrenmuseum bijvoorbeeld, of in onze Heemkundige Kring. Die verdienen evenwel een ander signaal van de Vlaamse regering en het Vlaams Parlement.

Randgeval

Randgeval

De tektonische platen. Zo’n beetje de axioma’s van de aardrijkskundeles, of de eencelligen uit de biologie : belangrijk voor de theorie, maar niet meteen iets voor het dagelijks leven. De platen hebben Pangea opgesplitst in de continenten, ze hebben gebotst en de Himalaya gevormd en deden nog wel wat belangrijke dingen. Maar dat gebeurde toch eerder lang geleden. Dit weekend bleek evenwel dat je er ook gewoon af kan vallen, van een tektonische plaat, en dat er dus een afsluiting is voorzien. Van twee meter van de rand van de Noord-Amerikaanse plaat kan je aan de overkant van een soort vallei de Euraziatische plaat zien liggen. Althans, het begin ervan, want ook bij helder weer -zeldzaam aldaar- kan je het einde niet zien. Dat ligt ergens in Japan. Tussen de twee platen vergaderde in de Middeleeuwen het IJslandse Parlement, de Althing (Alþingi)  zich niet bewust van de nogal unieke locatie, op een kruispunt van twee werelden. Bijna letterlijk.

Ik was dus in IJsland, en al vormen die platen niet het meest spectaculaire uitzicht aldaar, ze tekenen natuurlijk wel de vulkanische geografie van het land. Spectaculairder zijn de watervallen die we zagen, een kratermeer, een gletsjer en de derde hoogste geiser ter wereld – net naast de eponimische Geysir, die overigens al enkele decennia zo goed als niets meer doet. Maar Strokkur spuit nog wel elke 5 tot 10 minuten, en dat is eer praktisch : de twee grootste geisers, in Yellowstone in de de VS, hebben namelijk een frequentie van elke uren tot enkele dagen. Verder leidden onze wegen naar een zwart lavastrand met basaltrotsen, waar je wordt aangeraden nooit weg te kijken van de zee. Vermoedelijk sloeg de parking aldaar die raad in de wind toen ze vorige winter gedeeltelijk werd opgeslokt. Dan is de zee bij het geologisch zeer gelijkaardige zwarte strand in Santorini een heel stuk gemoedelijker. Bovenop de kracht van de natuur kregen we een prachtige toendravegetatie, alomtegenwoordige schapen en paarden, berken in schilderachtige herfstkleuren en met Reykjavik ook nog een gezellig stadje te zien. Dat ik het zelden zo hard hebben weten regenen namen we er dan maar bij.

Ook al omdat je een verwarmende duik kan nemen in een warmwaterbron, een attractie die me meer aansprak dan ik vooraf had verwacht : zowel de klassieke “Blue Lagoon” (eigenlijk een bijproduct van een geothermische centrale) als de nieuwe “Sky Lagoon” in Reykjavik zorgden voor een uniek welzijnsgevoel.

Cultureel blijkt IJsland niet geheel onverwacht een verlengstuk van Scandinavië. De taal bewaart het oud-Noors van toen de Vikingen zich hier vestigden veel beter dan het met het Europese vasteland verbonden Deens-Noors-Zweedse continuüm. Maar de Nederlandstalige die zich even in de spellingsregels verdiept en hier en daar wat creatief nadenkt is desalniettemin snel in staat om redelijk wat woorden te herkennen, en zou wellicht ook zonder al te grote risico’s op restaurant iets kunnen bestellen. Blómkál is blómkál, en als je dat niet lust zeg je gewoon nei (ei wordt dan ook nog eens als onze ee uitgesproken !). Alleen is het niet nodig om die moeite te doen, want het land blijkt de facto tweetalig Engels-IJslands, en de plaatselijke bevolking voelt dat hun taal onder druk staat. Het toerisme wordt almaar belangrijker – en daarin speelt IJslands geen rol. We spraken op de toeristische dienst, in het lokale visrestaurant en in de dessertenshop overigens “gewoon” Grieks, want de 4.000 km tussen Athene en Reykjavik blijken een minder grote afstand dan gedacht.

De talrijke toeristen -sinds kort de belangrijkste bron van inkomsten, voor vis en aluminium- komen overigens vooral uit Noord-Amerika, met name uit Canada, dat dichterbij is dan Europa, maar ook uit de VS. En uit Azië, maar het is toch vooral de Amerikaanse invloed die zich doet gelden, zeker in de keuken – ongetwijfeld nog een impact van de tektonische plaat. Burgers,  pizza’s en texmex domineren de menu’s, en ook de vis wordt nog het liefst gefrituurd en met frieten geserveerd. Al blijft er voldoende ruimte voor de eigen keuken, met lam, rund en vooral vis van uitstekende kwaliteit. Ook het lokale bier wisten we te waarderen. Althans tot de rekening komt, want eigenlijk is alles er (te) duur.

Een koud, nat, ver, stilaan door toeristen overspoeld en duur land, dat IJsland. Waar je absoluut moet geweest zijn.