Zoals voor Saddam Hoessein, Moammar Kadhaffi of Nicolas Maduro geldt (die laatste mag zich zelfs enigszins gelukkig prijzen, zo blijkt) : geen tranen voor dictator Ali Khamenei. Ik hoop oprecht dat zijn dood de weg opent naar een ander Iran. Een Iraans regime dat de historische Perzische beschaving in een democratisch kader inbedt en tot zijn recht doet komen, zou een absolute zegen zijn voor de wereld. Maar ik weet niet of de Amerikaans/Israëlische aanval daartoe gaat leiden. En ik vrees dat Netanyahu, laat staan Trump, dat nog minder weten.

Dat het regime van de ayatollahs (Velâyat-e Faqih) best verdwijnt, neemt niet weg dat de manier waarop de VS en Israël dat wensen te bereiken, de oorlog die ze zijn begonnen, niet legitiem is. Zoals ook in Venezuela geldt is het niet aan één externe macht, maar aan de hele internationale gemeenschap, om te beslissen dat het genoeg is geweest. Dat is mogelijk net iets te idealistisch : Poetin en Xi Jinping zouden niet warm te krijgen zijn geweest om de sjiietische geestelijke uit het zadel te lichten. Maar in vroegere tijden, pakweg onder George W Bush, werd op zijn minst een poging ondernomen om een coalitie uit te bouwen – ook binnenlands in de VS, overigens. Niets daarvan deze keer. Het is niet zo duidelijk hoe het gegaan is, maar lijkt erop dat Nethanyahu de VS gewoon voor voldongen feiten heeft gesteld. Vanuit Israëlisch perspectief overigens niet geheel onlogisch : nu Hamas en Hezbollah grotendeels in de touwen hangen was het moment wellicht gunstig om Iran aan te vallen. Ook al (en dat speelt ook voor Trump) omdat het de aandacht afleidt van andere thema’s.

Maar wellicht is de kracht van het Iraanse regime onderschat. Uiteraard kan het de VS en Israël niet echt rechtstreeks treffen, maar de buurlanden krijgen het duidelijk zwaarder te verduren dan voorzien. Bovendien lijkt het regime een stuk steviger in het zadel te zitten dan verwacht – je kan de Iraniërs na de zoveelste hardhandig onderdrukte protestbeweging ook geen ongelijk geven dat ze het zaakje niet zomaar vertrouwen. Khamenei werd vervangen door (zoon) Khamenei, en ook al lijkt ’s mans levensverwachting wat korter dan die van zijn vader, het systeem blijft redelijk overeind. En, nog erger, Israël en de VS lijken ook niet echt een ander plan te hebben dan de aanval. De gevolgen daarvan werden niet ingeschat, laat staat wat er nadien zou moeten/kunnen gebeuren.

Het plaatst Europa in een moeilijke positie, en dat het ene land wat meer het ene aspect van de kwestie benadrukt en het andere een ander, stoort mij eigenlijk niet zo. Het verheugt me wel dat één punt overduidelijk wordt gemaakt : elke bedreiging van een EU-land, al gaat het om één (verdwaalde ?) drone in Cyprus, is een bedreiging van de hele Unie, en zoals de noordoostelijke grens zal worden verdedigd -whatever it takes- geldt dat ook voor de zuidoostelijke.

Tenslotte geldt hier ook wat te vaak wordt vergeten door politici van allerlei slag : meevoelen met een bevolking (de Palestijnse, Israëlische, Iraanse, desnoods Russische…) kan ook zonder hun regime te steunen – en moet altijd worden gecorrigeerd door de mate waarin die bevolking ongure regimes ondersteunt, of erdoor wordt onderdrukt.