Is de lijn dan toch getrokken ? Daar lijkt het wel op. Eén jaar na de tweede eedaflegging van Donald Trump als Amerikaans president ziet het er inderdaad naar uit dat de traditionele bondgenoten van de VS, de andere NAVO-landen op kop, genoeg hebben van zijn woorden en daden. De onbegrijpelijke wens om Groenland aan het grondgebied van de VS toe te voegen, ondanks verdragen die niet alleen de Deense soevereiniteit erkennen maar ook zoveel Amerikaanse troepen toelaten als Trump maar zou wensen, leidde ertoe dat een aantal Europese landen soldaten naar Groenlands stuurden. De Canadese premier ging een stap verder, en gaf aan dat indien nodig het Canadese leger Groenland zou verdedigen. Tegen de VS. Vervolgens kondigde Trump, in weerwil van een nog maar pas afgesloten handelsverdrag, extra importheffingen aan tegen de Europese landen die troepen hadden gestuurd – gek genoeg niet tegen ons land : kennelijk was één soldaat niet voldoende. Nu, niet dat dat veel uitmaakt, want de EU is nu eenmaal een eenheidsmarkt, zodat tarieven tegen één land automatisch tarieven tegen de hele Unie zijn.

En toen knakte er iets. Neen, niet elke Europese leider zei hetzelfde. Neen, er werd niet meteen iets ingrijpends beslist. Toch werd duidelijk dat de maat vol was. Dat de Deense premier aankondigde dat de NAVO een militaire actie tegen haar land niet zou overleven, werd niet tegengesproken in de rest van Europa. De aangekondigde handelstarieven leidden ertoe dat er voor het eerst echt werd overwogen om de zogenaamde “handelsbazooka”, het Anti-Coercion Instrument, boven te halen. Op het jaarlijkse World Economic Forum in Davos, of all places, katalyseerde de situatie vooreerst in een historische speech van de Canadese premier Mark Carney (voormalig hoofd van de centrale bank van zijn land, maar ook van die van het Verenigd Koninkrijk). Die maakte duidelijk dat er een tijdperk voorbij is. Ook onze premier De Wever sprak heldere taal in Davos : Europa is dan misschien wel gelukkig geweest als vazal van de VS, slaaf willen we niet worden.

In datzelfde Davos krabbelde Trump enigszins terug : hij gaf aan dat hij Groenland niet met militaire middelen wilde inpalmen, en trok ook de dreiging met handelstarieven weer in. Wellicht slaagde NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte erin om Trump andermaal ietwat bij te sturen. Maar het kwaad was al geschied. De oprichtingsvergadering van zijn “Board of Peace”, met daarin vooral dictators, en vervolgens zijn uitspraak dat in Afghanistan na 9/11 enkel de VS-troepen in de frontlijn hadden gevochten, onderlijnden opnieuw dat Trump Europa niet als bondgenoot ziet. De impact van die laatste uitspraak is in ons land kleiner, wegens een wat kleinere bijdrage in Afghanistan. Maar met name in het Verenigd Koninkrijk, dat er honderden soldaten verloor, leidde ze tot verbijstering in alle delen van de samenleving.

Het lijkt erop dat ook de EU er veel fermer de lessen uit heeft getrokken dat tevoren. Bovendien zijn er aanwijzingen dat in de VS politici beginnen inzien dat wat Trump doet en zegt aan deze kant van de Atlantische Oceaan niet enkel meer als de aberrante onzin van een eenling wordt aanzien, maar wel degelijk als het beleid van zijn land, waar ze willens nillens mee voor verantwoordelijk zijn. Daarnaast lijkt het er ook op dat zijn aanhangers in Europa begrepen hebben dat deze Trump hen niet gaat helpen om populairder te worden.

Er zit een zekere paradox in. Aan de ene kant lijkt Donald Trump zelf al langer hoe minder bij zijn zinnen te zijn, aan de andere kant wordt er in zijn naam steeds driester opgetreden. De “immigratiepolitie” ICE treedt met name in Minnessota steeds meer op als een soort privémilitie – het is heel moeilijk om daarbij niet aan de SA te denken. Daarnaast lijkt er steeds meer twijfel over te ontstaan of deze Trump en zijn MAGA-aanhang eigenlijk wel nog van plan is om democratische verkiezingen te organiseren in zijn land. Vooralsnog denk ik van wel, maar hij durft zelf wel eens twijfel zaaien. Alleszins lijkt het moment voor een impeachment gekomen, want nog eens drie jaar van dit wordt niet alleen erg zwaar om dragen, de schade wordt hoe dan ook elke dag minder omkeerbaar.

Deze week heeft iets veranderd. Hopelijk ten goede.