Van VU tot vandaag : richting SLP

In 2001 stichtten de Toekomstgroep, één van de erfgenamen van de ter ziele gegane Volksunie, en ID21 een nieuwe politieke partij : Spirit. Wat staat voor sociaal – progressief – integraal-democratisch – regionalistisch – internationaal en toekomstgericht. Aan de leuke naam werd een mooi beginselprogramma gekoppeld, geschreven door Patrik Vankrunkelsven (nu Open Vld). De meeste VU&ID-parlementsleden kozen dadelijk voor Spirit. Ook Nelly Maes die de groep “Niet Splitsen” mee had gedragen. En later ook de laatste VU-voorzitter, Fons Borginon (nu Open Vld), nadat die nog een tijdje de rol van vereffenaar van de partij had mogen spelen.

Dat ik zou meestappen in het Spirit-verhaal was erg vanzelfsprekend. De inhoudelijke keuzes uit het beginselprogramma liggen erg dicht bij wat ik zelf denk, al ontbrak er wel een behoorlijk uitgewerkt en onderbouwd sociaal-economisch luik. Bovendien kozen de mensen die mij in de VU het meest aanspraken zowat allemaal voor Spirit : Herman Lauwers, Bert Anciaux, Patrik Vankrunkelsven, Bart Staes (nu Groen!), Nelly Maes, Paul Van Grembergen… Maar zoals ik had verwacht en voorspeld sprak aan de basis de N-VA, de andere partij die uit de VU was voortgekomen, sterker aan. Omdat haar Vlaamse profiel zoveel sterker overkwam – en voor een deel wellicht ondanks de maatschappelijke invulling die door vooral Bart De Wever aan de partij werd gegeven.

Bovendien ging het jonge Spirit snel aan het zwalpen. Het stichtingscongres had er uitdrukkelijk voor gekozen om het eerst op eigen kracht te proberen en geen kartelpartner te zoeken. Dat was niet naar de zin van een aantal kopstukken – begrijpelijk, want zij hadden van bij het begin de kartelidee hoog in het vaandel gedragen. Zodat bij elke slechte opiniepeiling opnieuw over kartelvorming werd gesproken en de levensvatbaarheid van Spirit in vraag werd gesteld. Een dergelijke evolutie is natuurlijk een schoolvoorbeeld van een “self-fulfilling prophecy”. Nu telde de Spirit-top, die voor de kleine partij overigens nogal breed was uitgevallen doordat erg veel parlementsleden zich hadden aangesloten, veel voorstanders van een kartel – maar de eensgezindheid over de partner was heel wat kleiner. Zowel de VLD, de sp.a als Agalev (nu Groen!) kwamen in aanmerking. Dat leidde enerzijds tot spanningen, anderzijds tot gesprekken in allerlei richtingen. VLD-voorzitter Karel De Gucht voelde weinig voor een kartel –wel voor een verbreding van de eigen partij– en toen Spirit op een bepaald ogenblik nogmaals voor een zelfstandige koers koos en zeker een samenwerking met de liberalen uitgesloten leek, besloten enkele kopstukken om richting VLD te trekken. Het verlies van ondermeer Vankrunkelsven en Borginon, later ook van Sven Gatz, kwam ook voor mij hard aan. Eerlijk gezegd ben ik in die periode ernstig aan Spirit gaan twijfelen. Sowieso had ik al meer afstand genomen, van vergaderingen over de zin en onzin van partijen had ik na een periode in de VU-Partijraad méér dan genoeg gekregen.

Het gehavende Spirit werd door Bert Anciaux in sneltreinvaart (maar kon het wel anders ?) in de richting van een kartel met de sp.a van Stevaert gestuurd. Uiteindelijk een verstandige keuze, al kostte het opnieuw enkele parlementsleden waaronder Vlaanderens toenmalig en huidig sterkste Europarlementslid, Bart Staes. Het kartel zorgde opnieuw voor stabiliteit in Spirit. De komst van voormalig IJzerbedevaartvoorzitter Lionel Vandenberghe was een heuse opsteker. En bij de verkiezingen van 2003 bleek het kartel bovendien zeer goed te scoren bij de kiezer.

De verkiezingen van 2004 liepen wat minder voor sp.a-Spirit, en dat had de partij wakker moeten schudden : het is geen schande om voor een belangrijk deel afhankelijk zijn van de sp.a –die partij gaat bovendien vrij verstandig met haar kartelpartner om– maar het eigen profiel mag niet te veel verwateren. De duidelijke keuze voor het etiket “links-liberaal” (eindelijk mag het ook gezegd worden) was alleszins een belangrijke stap. Ook het degelijke sociaal-economische programma dat eind 2005 werd uitgewerkt bood, wat mij betreft, een belangrijke meerwaarde. Maar de verkiezingen van 2007 werden desondanks een absolute ramp. Eigenlijk werd de partij (bijna) van de kaart geveegd.

Spirit verloor het noorden nochtans niet, maakte snel een goede analyse van de problemen en koos met Bettina Geysen een voorzitter die het inhoudelijk profiel van de partij kan belichamen. De naamsverandering naar VlaamsProgressieven was een logisch uitvloeisel van de gemaakte analyse, en bood ook een hoopvol nieuw perspectief.

Totdat de sp.a besloot dat het nu maar eens gedaan moest zijn. In plaats van een kartel moest er één partij komen, die bovendien liefst als twee druppels water op de sp.a moest lijken. Binnen VlaamsProgressieven rommelde het, en een opgeklopt probleempje rond voorzitster Geysen deed de hele partij in het najaar van 2008 in een storm belanden. Plots werden (opnieuw) alle existentiële vragen gesteld. Er tekenden zich twee tendensen af : Bert Anciaux en de zijnen wilden in 2009 nog een laatste keer als kartel naar de kiezer, om dan in de sp.a op te gaan. Geert Lambert verkoos een zelfstandige koers. Binnen een kartel met de sp.a, maar wel als eigen partij. Lambert haalde het, en de sp.a zegde prompt het kartel op.

Anciaux en de zijnen trokken naar de sp.a. Ik bleef bij de partij die begin 2009 de naam SLP kreeg. Die keuze was voor mij evident. Ik ben een sociaal-liberaal, een progressief die het leefmilieu en een degelijke ruimtelijke ordening belangrijk vind, een Vlaams regionalist en een pro-Europees internationalist. De SLP was de partij waarbij mijn ideeën en de partijpolitieke vertaling beter samenvielen dan ooit voorheen.

Voor de SLP deed ik mee aan de verkiezingen van 7 juni 2009. Met veel enthousiasme, en met het geloof dat Geert Lambert het verschil zou kunnen maken. Maar we wisten veel te weinig kiezers te overtuigen. Daarmee was het al snel duidelijk dat ook het SLP-verhaal ten einde liep. Toen eind 2009 dan besloten werd om op te gaan in Groen! besloot ik om niet mee te stappen. Ik zag te weinig kansen voor een sociaal-liberaal project binnen de groene partij. Waarmee mijn partijpolitiek engagement op nationaal niveau (voorlopig ?) ten einde liep.