O, Nederland, let op u saeck !

4 03 2010 - 22:17

In onze buurgemeenten waren er gisteren gemeenteraadsverkiezingen.

In Woensdrecht wordt de lokale partij Algemeen Belang Zuid-Westhoek de grootste. Het links-liberale D66, dat er het verzet tegen de vliegveldplannen zowat aanvoerde, levert er tegen de nationale trend in een zetel in.

In Roosendaal eindigen de Roosendaalse Lijst en de VVD op negen zetels. Dat is één zetel winst voor de lokalen en twee voor de rechts-liberale VVD. D66-afsplitsing "Nieuwe Democraten" gaat van één naar drie. De sociaal-democratische PvdA betaalt het gelag : van acht naar vier.

In Rucphen wint de VVD. D66 komt meteen met twee zetels in de raad, en ook hier is de PvdA het kind van de rekening.

In Zundert wordt het christen-democratische CDA de grootste partij. Daarnaast verschuiven er vooral zetels tussen de lokale partijen.

Als raadslid bij de buren past het in de eerste plaats om de verkozenen te feliciteren en te hopen dat zij samen met ons het leven in dit stukje Brabant nog aangenamer kunnen maken. Want deze verkiezingen gingen natuurlijk in de eerste plaats om hún visie, ideeën en plannen. Niet over het Binnenhof in Den Haag. Nog meer dan bij ons probeert de nationale politiek gemeenteraadsverkiezingen altijd al te "kapen". En met de val van het kabinet-Balkenende was dat nu natuurlijk nog sterker het geval dan anders. Het verdwijnen van een kabinet dat al lang niet meer regeerde is natuurlijk geen groot gemis (en wie het schoentje past...). Maar als lokaal partijmilitant zou ik me toch behoorlijk bekocht voelen. En de kiezer trapt er natuurlijk ook niet in, zoals uit de goede resultaten van de lokale partijen blijkt. Knap werk van de lokalo's !

Vanzelfsprekend worden in de media uit de lokale resultaten nationale tendensen afgeleid, ook al omdat er op dezelfde dag een brede opiniepeiling werd georganiseerd. Zo kan het dat met een totaal van 17 raadszetels de PVV van Geert Wilders als de grote overwinnaar wordt uitgeroepen. Toch nog maar even afwachten of hij zijn favorietenrol bij de Kamerverkiezingen kan waarmaken. Mij verbaast het ondertussen alvast dat Nederland niet helemaal lijkt te beseffen dat heel wat uitspraken van Wilders nooit over de lippen van Dewinter zijn gekomen. Hoe lang gaat het Nederlandse debatmodel, dat ik zeer bewonder, hem aan boord kunnen houden ? Of zal uit pure noodzaak ook bij onze Noorderburen aan een "cordon sanitaire" moeten worden gedacht ? Ik denk niet dat ik het hen zou aanbevelen, maar het mag er hen niet blind voor maken dan hún extremist een heel stuk extremer is dan die van ons (en die van Frankrijk, Oostenrijk...).

D66 deed het uitstekend. In de opiniepeiling komen ze op vijf keer meer kamerzetels uit dan ze vandaag bezetten. Blijkbaar groeit het besef dat een sociaal-liberaal beleid een alternatief is voor zowel het extremisme als de lethargie. Maar als Nederland een kiesdrempel had gehad, zou de partij niet meer bestaan. Net zoals de ChristenUnie, die uiteindelijk de meest redelijke regeringspartij bleek tijdens de crisis. De versnippering van het partijlandschap doet ook Nederland zich afvragen of er niet gesleuteld moet worden aan kieskringen of het kiessysteem. Niet doen, zou ik zeggen. Ik ben ervan overtuigd dat dat een fundamentele verarming van hun politieke bestel zou betekenen.

Einigkeit und Recht und Freiheit

9 11 2009 - 12:00

Waar was je op 9 november 1989 ? Ik kijk thuis naar tv, liggend tussen de zetel en de verwarming (toen het meest begeerde tv-kijkplekje thuis). Mijn ouders hadden bezoek, er werd gekaart en gebabbeld. Dat maakte het een beetje onwezenlijk, want er werd echt wel geschiedenis geschreven die avond - en dat voelde ik. Ik denk dat ik nadien nooit meer zo veel naar ARD en ZDF heb gekeken als die avond. De Berlijnse Muur viel, en als ik de beelden van toen terugzie krijg ik nog altijd kippenvel.

Zelfs twintig jaar later terugkijkend kan je niet stellen dat de Val van de Muur te voorzien was. Natuurlijk rommelde het achter het IJzeren Gordijn. Maar dat de Sovjet-Unie zomaar ging toelaten dat de DDR werd opgerold, en vooral dat die DDR zichzelf liet oprollen, was toen nauwelijks voorstelbaar. Toch niet voor een 17-jarige, weze het met een gezonde belangstelling voor geschiedenis en politiek. Mijn vader had aan tafel eens gezegd dat Gorbatsjov de Muur ging weghalen. Ik hield dat voor onmogelijk. Soms staan oude vormen en gedachten in de weg waar je ze niet verwacht.

Enkele jaren vóór de Val zijn we naar Berlijn geweest, met een geleid bezoek in Oost-Berlijn erbij. Ik herinner me de reclameloze straten in een grijze bouwstijl, en het terras waar enkele frisdranken van een onbekend merk te verkrijgen waren. Na de "Wende" ben ik opnieuw naar Berlijn gegaan. De grens is er niet zo eenvoudig meer te vinden (al zijn er de Ampelmännchen om te helpen) en het Oosten heeft een zeer geslaagde metamorfose ondergaan.

Maar de betekenis van die 9e november ging veel verder dan Berlijn. Ik denk dat ik dat die avond al voelde. Je kon zien hoe belangrijk vrijheid is, je kon een democratie zich van onderuit zien opbouwen, je kon voelen wat het verschil is tussen "goed bestuur" en despotisme, je kon merken wat het betekent om mensen kansen te geven én mensen kan te zien grijpen. Al wie denkt dat die zaken zomaar vanzelfsprekend is, moet een reeks als "In Europa" grondig bekijken (of het boek van Geert Mak lezen, natuurlijk). Het waren die idealen die de Oost-Duitsers over de Muur dreven (en ook ananas, Mercedes en Playboy, maar hoe vreemd ook zijn dat er toch weer allemaal exponenten van). Het zijn die waarden die maken dat ik politiek de moeite waard vind.

Op 9 november 1989 begon ook Europa aan een nieuw hoofdstuk. Vandaag kijk ik er al lang niet meer vanop dat onze buren aan de EU-tafels Bulgaren zijn, of dat Slovakije ons later deze week vragen zal stellen over ons werkgelegenheidsbeleid. De EU heeft de Duitse hereniging mogelijk gemaakt (al dachten Mitterand en Thatcher er op die 9e november ongetwijfeld nog anders over) en ze heeft ook Europa herenigd. "Jetzt wächst wieder zusammen was zusammen gehört" sprak Willy Brandt op 10 november. Twintig jaar later kunnen we het ook over Europa zeggen. De blauwe vlag met gele sterren, wapperend over een vrij en democratisch Praag, Boedapest of Tallinn doet me af en toe aan die 9e november denken. En dan bezorgt ze mij datzelfde kippenvel.

Neen, de wereld is op 9 november 1989 niet volmaakt geworden. Als sommigen dat wel dachten, dan waren ze na Bosnië en Kosovo, maar zeker na 11 september 2001 wel uit hun droom. Maar Europa heeft die dag wel een grote sprong voorwaarts gemaakt. Al is het er dan één waaraan ook vandaag nog werk is.

't Kan verkeren...

3 11 2009 - 21:12

Herman Van Rompuy als eerste voorzitter van de Europese Raad, voor het gemak "president" van Europa ? Het kan vreemd lopen. Hij was wellicht al lang tevreden met een fin de carrière van vier jaar Kamervoorzitterschap. Maar het toeval (en enige onkunde van zijn voorganger) maakte hem premier, en vandaag blijken plots zeer velen vooral te willen dat hij dat blijft. Terwijl anderzijds Sarkozy, Merkel en nog heel wat anderen in hem de ideale EU-Raadsvoorzitter zien.

Nu, ideaal : hij is ieders tweede keuze. Maar dat is natuurlijk nog lang niet slecht. Ik zou het hem eigenlijk wel gunnen. Hij is lang niet mijn favoriet politicus, maar de wat cynische onthechting waarmee hij in de Wetstraat 16 veblijft kan ik al bij al wel waarderen. Het is bovendien natuurlijk altijd een goede zaak dat een Vlaming een dergelijke functie kan en mag uitoefenen. We zijn er nogal sterk in om zelf aan de eigen hoge bomen te zagen, en dat vind ik sowieso een verkeerde houding.

Wat zou hij er zelf van denken ? Ik neem aan dat hij zelf vooral zéér verbaasd is over wat er zich nu afspeelt. En ook wel de smaak zal proeven van de ultieme revanche op al wie hem al zo vaak net iets te vroeg heeft afgeschreven.

Wie hem eventueel moet opvolgen ? Ik denk dat Van Rompuy zelf best weet dat premier zijn van de(ze) federale regering ten gronde een onmogelijke opgave is. Waardoor het meteen iets minder belangrijk is wie de functie invult...

Id est

16 06 2009 - 12:25

Het is een wat vreemde traditie geworden, geholpen door het toeval : als ik kandidaat ben bij de verkiezingen, dan trek ik dezelfde week nog naar het noorden. Met name om een bezoekje te brengen aan Helsinki. Kwestie van wat afstand te kunnen nemen, wellicht.

Al moest ik daar deze keer wel een kort zeereisje voor maken. Mijn werkgever had me namelijk niet naar Finland, maar naar Estland gestuurd. Naar Tallinn. Maar ik heb aan het werkbezoek enkele dagen als toerist gekoppeld (uiteraard op eigen kosten, voor wie daaraan zou twijfelen) en zaterdag heb ik dan even de overstap gemaakt naar Helsinki. Met een snelle boot is dat anderhalf uur varen. En ik hou nogal van de Finse hoofdstad, met zijn moderne en gezellige uitstraling en zijn prachtige ligging aan de Baltische zee.

Maar ook Tallinn was zeker de moeite. De stad heeft heel veel van zijn Middeleeuwse gebouwen bewaard en ziet er eigenlijk zowat uit als de kastelen uit de boekjes. Het ziet er op dat vlak (Noord-)Duitser uit dan de Duitse steden. Het hele centrum is zo goed als autovrij (daar zorgen de kasseien wel voor), staat vol gezellige terrassen zonder overdreven "commercieel" aan te doen en doet ook 's avonds erg "veilig" aan, wellicht ook omdat het er in deze tijd van het jaar erg lang licht blijft. De Esten zijn bovendien nuchter maar gastvrij.

En het Ests heeft iets heel bijzonders : het lijkt erg op het Fins, zeker grammaticaal, en het is daardoor op zich dus onbegrijpelijk. Het Fins is namelijk geen Indo-Europese taal, en staat dus verder van ons af dan pakweg het Russisch, het Farsi of het Sanskriet. Maar de Esten bijzonder veel woorden overgenomen van de verschillende bevolkingsgroepen die er in de loop der eeuwen woonden. Vooral van de taal die al die groepen onderling gebruikten : het Nedersaksisch of Nederduits, de variant van het Duits die in de Duitse gebieden in het Noorden werd (en soms nog wordt) gebruikt. En die taal is veel minder verwant met het "officiële" Duits (het Hoogduits) dan met... het Nederlands. Zodat heel veel Estse woorden dus zeer herkenbaar zijn voor Nederlandstaligen. Al ging er soms wel wat aanpassing overheen : school werd "kool", maar wel degelijk uitgesproken met een o-klank en niet met de oe die in het Hoogduits of het Engels wordt gebruikt. Eén van de bekendste torens in Tallinn heet "Kiek in de Kök" (waarbij de ö op zijn Duits wordt uitgesproken). Die toren heet zo omdat je van daaruit recht in de keukens van de omwonenden kon binnenkijken. Dat spreekt vanzelf. Voor de Esten. En voor ons...

Tallinn doet erg Scandinavisch aan, en de Esten voelen zich ook het best thuis in de groep van de Noord-Europese landen. Het is dan ook vanzelfsprekend dat hun land bij de EU aansloot. Tegelijk is Rusland heel dichtbij : als je in Tallinn van de luchthaven komt, kom je een richtingaanwijzer naar Sint-Petersburg tegen. Ongeveer een derde van de bevoling van Tallinn is van Russische afkomst, maar voor de Esten zijn de Russen de "ex-bezetter".

Ik heb ondermeer de grasvlakte bezocht waar de Esten zich in 1991 naar de vrijheid hebben gezongen (!), en ook het nationaal museum aangedaan. Ik begrijp heel goed dat de Esten niet zo tuk zijn op hun oosterburen. Russen worden min of meer als tweederangsburgers behandeld, en wie de Estse nationaliteit wil moet een taalexamen afleggen. Erg begrijpelijk, en voor een deel ook verantwoord. Maar Estland (samen met de andere Baltische staten Letland en Litouwen) zou er volgens mij veel baat kunnen hebben om zich te positioneren als een brug tussen het Westen en Rusland, en hun medeburgers niet in de eerste plaats te zien als "agenten van Moskou". De scheepswerf die we bezochten tijdens het werkdeel van de reis gebruikt het Russisch als omgangstaal, omdat op die manier ook de Oekraïense gastarbeiders kunnen meepraten. En ook om de enorme markt in het Oosten te kunnen blijven bespelen.

Ik heb alleszins genoten van Estland (dat bovendien relatief goedkoop is) en zou zeker nog eens terug willen gaan. Niet alleen naar Tallinn, want wat ik van het platteland gezien heb sprak me ook wel aan. Plaats voor de natuur is er in elk geval maar dan hier : op dezelfde oppervlakte als Nederland wonen er iets meer dan één miljoen mensen. En de afstand bleek effectief voldoende om inderdaad even enkele zaken op een rijtje te zetten. Ook meegenomen, natuurlijk.

Time to go

5 06 2009 - 18:55

De Britse premier Gordon Brown ligt onder vuur. Dat is niet nieuw, maar dezer dagen bereikt de druk een nieuw hoogtepunt. De verkiezingen (Europees en lokaal) zouden sowieso slechte resultaten hebben opgeleverd voor Labour, maar het recente schandaal omtrent de onkosten van de Britse parlementsleden straalt extra zwaar af op Brown. Niet dat de "MPs" van de andere partijen geen stommiteiten hebben begaan, maar hun partijleiders hebben verstandiger gereageerd en bovendien straalt de affaire sterker af op de partij die aan de macht is. Verschillende ministers zijn de voorbije weken moeten aftreden, omdat ook zij kosten hadden ingebracht die bezwaarlijk als nuttig voor hun mandaat kunnen worden beschouwd. De voorbije dagen hebben nog enkele andere leden van de regering besloten er de brui aan te geven, om persoonlijke redenen of als uitdrukkelijk signaal aan Brown dat hij beter kan opstappen.

Het lijkt zo goed als zeker dat Labour de parlementsverkiezingen (ten laatste in juni 2010) gaat verliezen, de vraag lijkt alleen hoe zwaar de nederlaag zal zijn. Ik ben ervan overtuigd dat met een nieuwe leider de schade beperkt kan worden. In het beste geval leidt dat tot een "hung parliament", waarin de Liberal Democrats een coalitie mee kunnen vormen. Met Labour, of eventueel met de Conservatieven. Die Conservatieven zie ik liever niet alleen aan de macht komen. Niet dat ik vrees dat de huidige leider van de Tories, David Cameron, de tijd van Thatcher terug zou brengen (daarvoor is hij veel te verstandig), wel omdat de anti-Europese lijn van zijn partij een zeer grote invloed zou hebben op het functioneren van de EU.

Gordon Brown is nooit een groot premier geweest, al was hij voordien gedurende jaren een excellente minister van financiën. Hij heeft jaren aan de poten van Tony Blair gezaagd, en dat vind ik sowieso onvergeeflijk. Maar hij kan zijn partij behoeden voor een "meltdown" door nu plaats te maken voor een opvolger die met een eigentijds progressief project een helder alternatief kan bieden voor het verleidelijke centrum-rechtse discours van Cameron. Ik zou kiezen voor David Miliband, maar er zijn ongetwijfeld nog mogelijkheden.

Het zou de komende dagen wel eens snel kunnen gaan voor Brown, en dat lijkt me ook het beste.

Route 66

5 06 2009 - 10:18

D66 haalt 3 zetels in het Europees Parlement binnen, 2 meer dan bij de vorige verkiezingen. Omgezet naar zetels in de Tweede Kamers zouden dat er 17 zijn (+14 !). De Nederlandse sociaal-liberalen zijn de vijfde partij van Nederland (na CDA, PVV, PvdA en met een klein verschil ook de rechts-liberale VVD, vóór GroenLinks en SP). In Amsterdam werd D66 de grootste.

Natuurlijk zegt dat allemaal niet zoveel over de SLP. Vlaanderen is Nederland niet. Dat neemt niet weg dat het een heel mooi én hoopgevend resultaat is. Ja, het kan.

Gevangen in logica

22 05 2009 - 18:02

En toch heeft De Gucht een punt. Natuurlijk heeft hij nogal voorbarig toegezegd dat ons land mogelijk gevangenen uit Guantánamo zal opnemen eens de gevangenis daar gesloten wordt. En uiteraard zou daar eerst een regeringsstandpunt over moeten zijn - zoals Renaat Landuyt opmerkte moet er daarvoor wel eerst een regering zijn.

Maar hij heeft in principe wel gelijk. Het bestaan van Guantánamo is een groot schandaal, een zware smet op het blazoen van de VS en van George W. Bush in het bijzonder. Europa vraagt dan ook terecht om de sluiting ervan, en gelukkig heeft president Obama ook daadwerkelijk beslist om de gevangenis dicht te doen. Maar Europa moet een stukje van de verantwoordelijkheid mee durven opnemen eens de gevangenis gesloten wordt. De Guantánamogevangenen die niet kunnen berecht worden omdat ze niets verkeerd hebben gedaan, of toch niets aantoonbaars verkeerd hebben gedaan, hebben recht op hun vrijheid. Als ze dreigen in hun land van herkomst vervolgd te worden, hebben ze recht op asiel. Al moeten ze natuurlijk wel in de gaten gehouden worden, want "niet schuldig" is niet noodzakelijk ook "onschuldig".

De oorlog in Afghanistan, waar een belangrijk deel van de gevangen werden opgepakt, is door de NAVO ondersteund. En verschillende EU-landen, al is het niet duidelijk wie allemaal, hebben minstens passief meegewerkt aan het bestaan van de gevangenis op het Cubaanse schiereiland. Dus moet Europa zijn verantwoordelijkheid nemen, en dus ook België.

Natuurlijk moeten er nog een pak vragen beantwoord worden : wie komt naar hier, en onder welke voorwaarden. Vanzelfsprekend wordt dit best in Europees verband geregeld. Maar ik ben het met De Gucht eens dat we principieel bereid moeten zijn om hen mee op te vangen. Anders blijkt ons protest tegen Guantánamo achteraf gezien een groteske NIMBY-reactie (Not In My Backyard), zoals je met verkeersdrempels vaak ziet : ze moeten er komen, maar niet voor mij deur.

Voor een vrij Tibet !

10 03 2009 - 21:20

Vijftig jaar geleden kwam het Tibetaanse volk in opstand tegen de Chinezen, die negen jaar eerder hun land waren binnengevallen. De geestelijke en wereldlijke leider, de (14e) Dalai Lama, vluchtte naar India en leidt daar sindsdien een regering in ballingschap.

De Chinese overheid heeft er doorheen de jaren alles aan gedaan opdat Tibet onder de mat van de geschiedenis zou verdwijnen. Maar de veerkracht van de Dalai Lama, die met zijn eeuwige glimlach, wijsheid en pacifistische houding ook in het Westen bewondering afdwingt, en het doorzettingsvermogen van het Tibetaanse volk hebben er anders over beslist. Ook na vijftig jaar is de eis voor Tibetaans zelfbestuur springlevend. De vraag is uiteraard volstrekt legitiem.

China zou er goed aan doen om alsnog te proberen met deze Dalai Lama een akkoord te sluiten. Zijn vraag voor autonomie zal wellicht snel worden vervangen door een uitgesproken roep om volledige onafhankelijkheid, wanneer hij van het toneel verdwijnt. In dat geval zie ik het Tibetaanse vraagstuk de eerste decennia nog niet van de agenda verdwijnen. Ondertussen blijken heel wat jonge Tibetanen het geweldloos verzet uitzichtloos te vinden en in de richting van een gewapende strijd te evolueren. Een situatie die uiteindelijk de veiligheid in de hele -toch al explosieve- regio zou bedrijgen.

Een stabiel China zal in de toekomst volgens mij sowieso de vorm moeten aannemen van een relatief losse confederatie (zoals de unie tussen "Mainland China", Hong-Kong en Macao er eigenlijk al één is), waarbinnen Tibet misschien wel een eigen plaats zou kunnen vinden. Al is het uiteraard aan de Tibetanen om daarover te beslissen. En zolang ze dat recht niet krijgen, kan geen enkele relatie met China die met een "normaal" land zijn. Natuurlijk kan niemand het zich permitteren een land met meer dan een miljard inwoners zomaar links te laten liggen. Maar de kwestie-Tibet negeren is geen optie, alleen al uit respect voor het uithoudingsvermogen van de Tibetanen.

Czech mate

6 03 2009 - 18:45

Dat Tsjechië de voorzittershamer van de Europese Unie heeft overgenomen, is voor wie het van minder nabij volgt wellicht vooral zichtbaar omwille van de wat kleiner geworden alomtegenwoordigheid van de Franse president Sarkozy. Tsjechië is nu eenmaal een kleiner land, en bovendien moet hun president, Václav Klaus ook maar weinig hebben van de Unie. Dat hij dat ook in het Europees Parlement kon en mocht verkondigen, toont aan dat de Europese democratie werkt. Maar het vermindert natuurlijk de invloed van de Tsjechen op de besluitvorming : wie zich buiten de club plaatst heeft minder impact op de spelregels.

De Unie beleeft bovendien moeilijke tijden : een economische crisis weegt uiteraard extra zwaar op wat toch vooral een economisch samenwerkingsverband is. En de recente uitbreiding tot Oost-Europa, die nog niet helemaal verteerd is, wordt op de proef gesteld : de crisis dreigt enkele van de “nieuwe” Lidstaten zeer zwaar te treffen, zodat een beroep wordt gedaan op de solidariteit van de rest van de EU. Op een ogenblik dat niemand het gemakkelijk heeft. De roep om “minder Europa” klinkt dan ook vaak hard, en degenen die wel “meer Europa” roepen, zijn niet altijd bereid om de prijs daarvoor te betalen. De prijs van het eigen gelijk, de prijs dat de eigen auto-industrie of de eigen banken best niet zomaar afzonderlijk worden bekeken en “gered”. Uiteindelijk heeft iedereen meer baat bij zeg maar 100.000 banen in de hele Unie dan 20.000 banen in één land – en niets elders. Dat klinkt voor iedereen redelijk, totdat die 20.000 net in die ene fabriek in Antwerpen of Gent worden gesitueerd…

Nu meer dan ooit is een sterkere Europese Unie het enige antwoord om te vermijden dat ons continent zich opnieuw op zichzelf terugplooit en tegenstellingen aanwakkert in plaats van ze te overbruggen en om te smeden tot ploegen waarmee kan worden gewerkt aan het gezamenlijk belang. Daarvoor zullen ook in Vlaanderen heilige huisjes moeten sneuvelen, maar het alternatief is er geen.

Ik was de voorbije dagen in Praag, en daar zal het Tsjechische voorzitterschap me later op de maand nog opnieuw naar terugvoeren. Een mooie stad, letterlijk in het midden van Europa, dus heb ik daar ook geen bezwaar tegen. Maar tot in de organisatie van hun voorzitterschap (hoewel op praktisch vlak perfect) voel je dat Tsjechië twijfelt over de Unie, ook na er bijna vijf jaar lid van te zijn. Het vraagt inderdaad politieke moed om de EU te verdedigen, want het is zó eenvoudig alleen de kost van samenwerking in de verf te zetten en de baat voor te stellen als het gevolg van het eigen beleid.

Een hoge Europese ambtenaar hoorde ik onlangs het EU-beleid (op zijn domein) vergelijken met een worst : zeer lekker, maar je weet beter niet hoe ze tot stand komt. Ik hou niet zo ontzettend veel van worst, en het lijkt me veel verstandiger om keer op keer uit te leggen hoe de Unie wél werkt en waarom ze, ondanks haar manifeste gebreken, de beste optie is voor Europa (wellicht soms, herinnerend aan Churchill, eerder “de slechtste keuze met uitzondering van alle andere”).

Hopelijk blijken deze crisismaanden later een Praagse Lente voor de Unie te hebben gebracht, en komt Tsjechië thuis waar het thuishoort : in het midden van de EU.

Binnen of buiten ?

28 02 2009 - 19:58

De Israelische verkiezingen van vorige week hebben een politiek landschap opgeleverd dat (zo mogelijk) nog ingewikkelder is dan in dit land. De centrumpartij Kadima werd de grootste, maar de rechtse Likud volgt op één zetel, en verder deden vooral de rechtse partijen het goed. Likudleider Netanyahu, wiens eerdere premierschap een ramp was voor Israel, heeft het initiatief in handen gekregen. Hijzelf, en zeker zijn partij en de potentiële bondgenoten, staan zeer afkerig tegenover elke toegeving aan de Palestijnen. Toegevingen die nochtans absoluut noodzakelijk zullen zijn opdat vrede in het "Beloofde Land" enige kans zou maken. Een vrede die zeer zou bijdragen aan een meer stabiel Midden-Oosten en daarmee aan een veiliger wereld.

De vraag is vooral wat Kamida-aanvoerster Livni zal doen : in de regering stappen om te proberen het beleid enigszins bij te sturen of langs de kant blijven staan om een al te rechtse aanpak niet te legitimeren. Een boeiend dilemma, waarvoor uiteindelijk elke politicus of partij wel eens wordt geplaatst, al is dat niet altijd in de dramatische omstandigheid van een (voortdurend) militair conflict. De vraag tot waar je de eigen principes (tijdelijk) kan opschorten zonder dat ze ongeloofwaardig worden, de vraag hoeveel je (voorlopig) kan inslikken zonder te verstikken vergt vaak een nummertje koorddansen. De manier waarop partijen ermee omgaan, verklaart veel van hun eigenheid, soms zelfs méér dan het partijprogramma op zich. Dat de PS besloot om in een in wezen centrum-rechtse federale regering te stappen en de sp.a aan de kant bleef, geeft iets van dat verschil weer. Ook al is de PS duidelijk "linkser" dan de sp.a, de weg van het "minste kwaad" trok haar duidelijk meer aan - ook al omdat de vergroeiing met de macht nu eenmaal de Waalse socialisten kenmerkt. Ook de breuk in het kartel CD&V/N-VA heeft iets met deze afweging te maken.

Het blijft altijd een kwestie van zorgvuldig het voor en tegen tegenover elkaar plaatsen, en duidelijk vastleggen waar de eigen grens ligt. Zo zou ik nooit in een gemeentebestuur willen stappen dat niet op een heel heldere en open manier zou willen besturen, en ook inhoudelijk zijn er enkele uitgangspunten die ik niet in vraag zou willen stellen. Wat ik in het geval van Livni zou doen ? Het is moeilijk, maar in de situatie waarin Israel zich bevindt lijkt mee regeren me uiteindelijk de meest verantwoorde keuze. Zelfs als grootste partij vanop de tweede rij. Mits keiharde garanties. Al bleken die in het verleden soms al even waterdicht als de garanties voor een "grote staatshervorming". Maar niet meedoen is wellicht nog nét iets onvergeeflijker.