T  

Eén voor de prijs van twee

Toen we deze begroting in de brievenbus kregen, dachten we eerst dat per vergissing die van 2001 opnieuw was bezorgd.  In hun eerste begroting hebben CD&V en VLD toen namelijk de belastingen stevig verhoogd, en de schuld staken ze op de Vlaamse en de federale overheid.  Vooral Ludwig Caluwé heeft ons toen haarfijn uitgelegd dat de politiehervorming, de liberalisering van de elektriciteitsmarkt en de belastinghervorming handenvol geld gingen kosten.  Dat zou nog wel even duren, maar preventief moest de Essenaar er de factuur al maar van betalen. 

Achter deze begroting zit precies hetzelfde verhaal.  De belastingen gaan omhoog met exact dezelfde uitleg als de vorige keer.  CD&V zal weer kunnen uitleggen dat het aan Verhofstadt en Dewael ligt, en de VLD zal zwijgen, toekijken en zich afvragen waarom ze de schepen van financiën en niet die van feestelijkheden heeft opgeëist.  Dat de inwoners ondertussen al twee jaar betaald hebben, wordt gemakshalve vergeten.  Ook deze belastingverhoging is trouwens preventief : de burger betaalt de paraplu tegen het slechte weer dat gaat komen, al worden er ook opklaringen voorspeld.  Zo komt het Dubbelbelastingverdrag er echt wel, en in de federale programmawet is ook voorzien dat de elektriciteitsliberalisering voor de gemeenten wordt gecompenseerd.  CD&V en VLD zijn twee partijen die altijd beweren voeling te hebben met de middenstanders.  Die kunnen hen wellicht perfect uitleggen dat de meeste klanten het niet echt waarderen dat ze twee keer voor hetzelfde moeten betalen.

Overcompensatie

Bovendien betalen de Essenaren niet alleen twee keer dezelfde rekening, ze betalen ook veel te veel.  Laten we even de som maken van wat de hogere overheid ons allemaal kost : de politiehervorming, de liberalisering van de elektriciteitsmarkt[1] en de federale belastingvermindering.  Daar trekken we natuurlijk de verhoging van het Gemeentefonds af, want zoals God slaat paars-groen niet zonder ook te zalven.  Dat gaan we vervolgens vergelijken met de opbrengst van de belastingverhogingen van 2001 en 2003.  Wat zien we dan ? In bijna elk jaar van deze legislatuur zijn de belastingverhogingen hoger dan de kosten die ermee betaald moeten worden.  Over de hele legislatuur is het verschil meer dan 1,4 miljoen euro. 

Omdat we ook geen rekening houden met de Nederlanders die binnenkort gaan betalen en met eventuele andere compensaties, zien we dat deze meerderheid over flink wat extra geld beschikt.  Een deel daarvan hebben ze nodig omdat ze de stijging van de kosten absoluut niet onder controle krijgen. Dat is ook niet moeilijk als je begroting er elk jaar vanuit gaat dat alle uitgaven minstens worden geïndexeerd en er een aantal flink mogen stijgen.  Voor dit fenomeen werden we een aantal jaren uit onverdachte bron gewaarschuwd, met name in De Klare Kijk van VLD Essen.  Maar de rekening die de inwoners nu betalen is zo gepeperd dat er wellicht tegen het einde van de legislatuur nog een verkiezingscadeautje in de vorm van een symbolische belastingvermindering inzit.  We voorspellen dat de Sint bij de begroting van 2005 zal langskomen, tenzij de VLD zijn oog nog op enkele grote prestigeprojecten laat vallen natuurlijk.

Besparen kan

Om de meerderheid een handje te helpen, zullen we zelf al maar zeggen dat we als oppositie gemakkelijk praten hebben.  Wij moeten niet zorgen dat de rekening klopt.  Dat zou een terechte kritiek kunnen zijn, maar ze gaat in dit geval niet op.  We hebben een aantal voorstellen gedaan om de kosten stevig in te perken.  Zo zijn we al opgekomen voor een andere aanpak voor het Paviljoen en voor de Oude Pastorij.  Veel meer geld gaat nog naar enkele investeringsprojecten zoals de Stationsstraat en de Nieuwstraat, en de mega-sporthal.  We hebben al verschillende keren uitgelegd waarom dit anders en vooral goedkoper kan : voor gewestwegen moet het gewest betalen, en een sportzaal kon ook samen met de Sint-Jozefschool worden aangepakt.  Ook op het vlak van onderwijs zijn er besparingen mogelijk.  We rekenden uit[2] dat de inrichtende macht van WIGO in 1999 per leerling per jaar meer dan 500 euro meer bijlegt dan de inrichtende macht in de gemiddelde Vlaamse vrije lagere school, en ook meer dan 100 euro meer dan in de gemiddelde lagere gemeenschapsschool.  Wij hebben er op zich geen probleem mee dat het gemeentebestuur zelf onderwijs organiseert, maar we zien niet in waarom dat voor de gemeenschap duurder moet zijn dan in de andere netten. 

En dan het huisvuil

Ook via de afvalverwerking wordt een nieuwe rekening aan de inwoners gepresenteerd.  Hoe langer hoe meer krijgen we de indruk dat hier geen logica van afvalvoorkoming, preventie of recyclage achterzit, maar alleen een inkomstenredenering.  Hoe verklaar je anders dat er al enkele jaren een Diftarsysteem wordt aangekondigd, en men nu nog niet verder kan gaan dan wat studiekosten te voorzien ? Hoe leg je uit dat men er bij het begroten telkens vanuit gaat dat het volume afval wordt behouden, hoe hoog men de prijs ook zet ? Toch alleen maar omdat de prioriteit niet minder afval, maar meer opbrengst is ? Ondertussen wordt voor 2004 ook nog eens een verhoging van de prijs van de afvalstickers aangekondigd, opnieuw alleen bedoeld om de begroting te redden.  En hoe kan je tenslotte verklaren dat het vast bedrag in de huisvuilbelasting wordt behouden.  Dit is een asociale belasting, en de redenering dat je er dan ook iets voor terugkrijgt gaat alsmaar minder op : ook de tien gratis beurten in het containerpark verdwijnen immers.

Het sociaal huis

Waar men wel krenterig wordt tenslotte is wanneer het over het sociaal beleid gaat.  Aan deze raad is een regelmatige stand van zaken over het sociaal huis beloofd, maar daar komt niet veel van.  We vragen ons ook af wat je met 125.000 EUR hiervoor trouwens kan doen.  Wanneer gaan gemeentebestuur en OCMW nu eens eindelijk rond de tafel zitten om uit te maken hoe dat sociaal huis eruit moet zien ? Pas daarna kan je er een behoorlijk bedrag op plakken.  Maar met het OCMW kan je blijkbaar zonder problemen een beetje sollen.  Enkele maanden geleden keurden we hier een bestuursakkoord goed waarin staat dat de OCMW-toelage niet kan dalen t.o.v. het Meerjarenplan 2002.  Nu gaat ze toch naar beneden, omdat de Vlaamse overheid de OCMW’s wat extra wil geven – dat pikt het gemeentebestuur dus liever zelf in.  Ondertussen kondigt zich binnen de twee jaar wel een structureel tekort in het OCMW-budget van 100.000 EUR aan.  Als de burger dan toch veel te veel moet betalen, steekt hij het misschien wel liever daarin dan in sporthal-beton.


[1] De eenmalige opbrenst van de elektriciteitsregie van 2.500.000 EUR spreiden we vanaf 2003 over 20 jaar.

[2] Op basis van het rapport “Inkomsten en uitgaven van scholen in Vlaanderen – Kwantificering van de objectiveerbare verschillen” dat Deloitte & Touche voor de Vlaamse overheid in 2001 uitwerkte.  Zie http://www.ond.vlaanderen.be/berichten/artikels/objecteindrapport.pdf