Vooruit dan maar.\u00a0 Enkele weken geleden dook plots het thema “politieke herverkaveling” weer op in de actualiteit.\u00a0 Deze keer was het Bart De Wever die wel brood bleek te zien in een brede centrum-rechtse partij, met CD&V, al wie niet te links is in Open Vld en mogelijk enkele VB’ers die er in tegenstelling tot de meeste van hun partijgenoten fatsoenlijke denkbeelden op nahouden (het zou best kunnen dat er zo zijn).\u00a0 En aan de linkerkant probeert Conner Rousseau zijn partij (die zo niet meer mag heten) te positioneren als een brede linkse verzamelbeweging, met een potenti\u00eble reikwijdte van niet-dogmatische PvdA’ers (alweer een zeldzame soort) tot de Open Vld’ers die bij De Wever niet welkom zijn.\u00a0 Als ze in hun objectieve bondgenootschap zouden slagen, dan blijft Vlaanderen achter met twee grote partijen, een centrum-rechtse en een centrum-linkse, en twee extremistische franjes.<\/p>\n
Het is niet de eerste keer dat dit soort idee\u00ebn geopperd worden.\u00a0 Het voordeel zou dan de duidelijkheid zijn, want de kiezer weet waarvoor zij of hij stemt.\u00a0 De bedoeling is namelijk dat er dan geen coalities meer moeten worden gevormd na de verkiezingen.\u00a0 Een beetje zoals in Groot-Brittani\u00eb, waar de nieuwe eerste minister in principe de dag na de verkiezingen de zaak overneemt.\u00a0 Daarbij wordt dan vergeten dat elke partij zelf een veel bredere coalitie wordt, waar onvermijdelijk een strijd tussen strekkingen ontstaat, en waarbij een kleine minderheid soms een hele partij op sleeptouw kan nemen.\u00a0 Het beste voorbeeld daarvan is de kleine groep extreme anti-Europeanen in de Britse Conservatieve partij, die de hele partij al enkele decennia gijzelt.\u00a0 Maar ook de “overname” van Labour door Jeremy Corbyn, een aantal jaren geleden, toont het probleem aan.\u00a0 Je zal maar Bart Somers of Kristof Calvo zijn in een brede “Vooruit”, om dan te zien dat de leden Peter Mertens als voorzitter verkiezen – en voor Mertens geldt natuurlijk de andersomme redenering.\u00a0 Soortgelijke voorbeelden op rechts zijn niet zo moeilijk te zoeken.\u00a0 Dit soort brede partijen worden al snel een nieuwe CVP, waar alles intern tussen enkele “standen” of vleugels wordt afgewogen, en waar de kiezer dan eigenlijk nog minder te kiezen heeft dan vandaag.<\/p>\n
Een ander probleem is natuurlijk dat de politieke stabiliteit erg afhankelijk wordt van die twee partijen : als \u00e9\u00e9n van beide zijn geloofwaardigheid verliest, is er een ernstig probleem.\u00a0 Denk aan de Republikeinen die hun ziel verkocht hebben aan Trump, maar ook aan de neergang van veel klassieke sociaal-democratische partijen in Europa, waar niet altijd een stabiele vervanger voor klaarstaat (de Franse PS is een goed voorbeeld, of eerder ook de Italiaanse en Griekse socialistische partijen).<\/p>\n
Uiteraard speelt in ons land ook een communautaire dimensie mee; een Franstalig tweepartijenstelsel zou als een tang op een varken van het Vlaamse passen, en een federale regering vormen zou nog moeilijker worden.\u00a0 Wat wellicht \u00e9\u00e9n van de (legitieme) drijfveren van De Wever is.\u00a0 Maar daar wil ik graag even abstractie van maken om alleen naar Vlaanderen te kijken.\u00a0 En dan verkies ik al bij al het Nederlandse systeem.\u00a0 In Nederland werden vorige week 17 partijen in de Tweede Kamer verkozen.\u00a0 Dat maakt dat de coalitievorming even zal duren, maar elk van de partijen heeft wel een duidelijk profiel.\u00a0 Wie links-liberaal wil stemmen moet er geen rechts-liberalen bijnemen, wie zeer rechts wil stemmen kon kiezen uit een economisch eerder links of een uitgesproken liberaal programma (en uit virusontkenners, die ook).\u00a0 En ja, dat leidt ook wel tot wat vreemde clubjes in het parlement, maar ook bij ons raakt de occasionele rare snuiter daar wel binnen – om dan binnen een bepaalde partij de dissident te gaan uithangen, terwijl hij in Nederland gewoon de fractievoorzitter van zijn eigen clubje kan zijn.\u00a0 Een zekere correctie om grotere partijen te bevoordelen (zoals die bestaat bij onze gemeenteraadsverkiezingen) vind ik nog aanvaardbaar, maar de mogelijkheid om gewoon een nieuwe partij op te richten als de andere het “rechte pad” kwijt is, vind ik een erg nuttige correctie tegenover ons systeem waar het kiesstelsel -en de partijfinanciering- de gevestigde partijen net iets te zeker maken van hun stuk, en net daardoor meer gericht op zelfbehoud bij de v\u00f3lgende verkiezingen dan op het realiseren van hun programma na de v\u00f3rige.<\/p>\n
Mijn voorkeur daarvoor heeft natuurlijk ook te maken met mijn eigen ervaring.\u00a0 In 2009 probeerden we met de SLP (Sociaal-Liberale Partij) voet aan de grond te krijgen.\u00a0 Maar een kiesdrempel van 5% en een pers die ingesteld is op “we hebben al te veel partijen” hielden dat tegen.\u00a0 Het succes van D66 in Nederland bewijst dat er wel ruimte kan zijn voor een dergelijke partij – ook al haalde die partij begin deze eeuw op een bepaald ogenblik ook maar 1,5% van de stemmen.\u00a0 Met dat percentage overleef je bij ons niet.\u00a0 Maar ook los van die vaststelling vind ik een parlement met 17 partijen veel gezonder \u00e9n duidelijker voor de kiezer dan \u00e9\u00e9n met twee.\u00a0 Dat neemt niet weg dat ik lossere of tijdelijke samenwerkingsverbanden wel nuttig vind, zeker op lokaal niveau, maar ook nationaal zou het me niet storen dat partijen bij sommige verkiezingen meer samen zouden optrekken.\u00a0 Niet noodzakelijk met het einddoel om ook in elkaar op te gaan.<\/p>\n
Met dit alles wil ik niet gezegd hebben dat De Wever of Rousseau niet zouden doorhebben dat er in “hun” brede partijen geen divergenties zouden zijn, dat ze niet doorhebben dat ze een grotere slagkracht zouden bekopen met een verminderde duidelijkheid en met de opkomst van interne “stromingen” die elkaar achter de schermen bekampen.\u00a0 Daar zijn ze beiden te verstandig voor. Maar veel commentatoren van de Vlaamse politiek lijken niet altijd te beseffen dat de grote Vlaamse centrum-rechtse “CSU” (naar het Beierse voorbeeld)\u00a0 onvermijdelijk een enerzijds-anderzijds partij zou zijn.\u00a0 Wat meteen ook de niet-afwijzende reactie van CD&V-voorzitter Coens verklaart, natuurlijk.\u00a0 Tegelijk -en enigszins paradoxaal- zou de tweedeling onvermijdelijk de polarisatie in de samenleving versterken (en die neemt sowieso als onrustbarend toe), zoals we die zo uitgesproken in de VS kunnen zien, waarbij zelfs een poging tot staatsgreep wordt vergoelijkt, als die voor de “goede zaak” is.\u00a0 Neen, laat Vooruit maar vooral de nieuwe sp.a zijn (en snel een wat donkerder rood als partijkleur kiezen, want deze lijkt wel oranje) en laat N-VA en Open Vld maar naast elkaar bestaan.\u00a0 Want zelfs de Beierse kiezer heeft de voorbije jaren begrepen dat een wat diverser parlement ook een zegen kan zijn…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Vooruit dan maar.\u00a0 Enkele weken geleden dook plots het thema “politieke herverkaveling” weer op in de actualiteit.\u00a0 Deze keer was het Bart De Wever die wel brood bleek te zien in een brede centrum-rechtse partij, met CD&V, al wie niet te links is in Open Vld en mogelijk enkele VB’ers die er in tegenstelling tot de meeste van hun partijgenoten fatsoenlijke denkbeelden op nahouden (het zou best kunnen dat er zo zijn).\u00a0 En aan de linkerkant probeert Conner Rousseau zijn…<\/p>\n